فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢٤٤ - چهارم - خيار غبن

فروشنده و خريدار مشترك مى‌باشد.

ج- ممتزج به اسم سومى تبديل شده و از قيمت افتاده باشد- مثلًا شكر را با دوغ فاسد مخلوط كرده و كشك فاسد درست نموده باشد- اين فرض هم در حكم اتلاف است، پس فروشنده بعد از فسخ معامله مثل يا قيمت مال خود را از مشترى مى‌گيرد.

د- ممتزج به اسم سومى تبديل شده ولى قيمت داشته باشد- نظير اينكه گندم خريده و با ارزن خود مخلوط نموده و آرد كرده باشد- اين فرض حكم اتلاف را ندارد، بلكه ممتزج به حسب كمّيّت مشترك بين فروشنده و خريدار مى‌باشد و فروشنده بعد از فسخ معامله سهم خود را با أرش اخذ مى‌كند.

ه- مشترى جنس خريدارى شده را با جنس اعلاء مخلوط كرده باشد- مثلًا ارزن خريده و آن را با گندم خودش مخلوط نموده و آرد كرده باشد- دراين فرض فروشنده بعد از فسخ معامله سهم خود را اخذ مى‌كند و بايد زيادى قيمت را به خريدار پرداخت نمايد.

لكن احوط در فروض مذكور مصالحه است، مخصوصاً در فرض دوم كه ممتزج متميّز نباشد، ولى مستهلك هم نباشد.

مانند خريدار است هرگاه فروشنده در ثمن مال مورد معامله تصرف كند در حالى كه مشترى خيار غبن داشته باشد و معامله را فسخ كند، و يا هر دو دعواى غبن داشته و هر دو يا يكى از آنها در مال مورد معامله تصرف كرده باشند، البته تصرّفى كه مُسقط خيار نباشد- مثلًا جاهل به غبن بوده‌اند، يا يكى دعواى غبن داشته و هر دو در كالا و عوض آن تصرف كرده باشند- حكم اين صور بعينه چنان است كه براى امتزاج و مخلوط كردن كالا با جنس ديگر بتوسّط خريدار ذكر گرديد.

البتّه احكامى كه بيان شدند در صورتى است كه شخص مدّعى غبن بعد از اطلاع بر غبن تصرفى كه كاشف از رضايت به بيع باشد نكرده باشد؛ و الّا ديگر نمى‌تواند دعواى غبن كند، بلكه خيار او ساقط مى‌باشد.

٤٥- اگر كسى دو يا چند جنس را با يك عقد بيع بفروشد يا بخرد، چنانچه فقط در