فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٤٥ - تعريف يد

* هشتم- قواعد سه‌گانه* (قاعده يد، بازار اسلام، قاعده احسان)

قاعده يد، بازار اسلام و قاعده احسان چون كاربرد زيادى در كسب و تجارات دارند بخصوص قاعده يد كه دروازه ورود كسب و تجارات مى‌باشد- بدين جهت اين سه قاعده نيز بررسى و در مشتركات ذكر مى‌گردند.

قاعده يد (دست):

تعريف يد:

براى يد معانى زيادى ذكر شده از جمله فلان چيز در يد اوست يعنى در تصرف يا در ملك يا در قدرت اوست و او بر آن استيلاء دارد؛[١] ولى حق آن است كه يد به معناى‌

[١] - و از آن جمله است: فلانى در يد فلان است يعنى در سلطنت يا در ولايت يا در حفظ يا در ضمانت اواست؛ مردم يد واحده‌اند يعنى مجتمع يا متّحدند؛ معامله دست به دست يعنى حاضر به حاضر؛ دست باز يعنى بخشش‌گر مقابل دست بسته؛ حاكم دست او را بست يعنى او را ممنوع و محجور كرد؛ فلانى دست فلان را گرفت يعنى به او كمك كرد؛ فلانى دست داد يعنى تسليم شد در مقابل دستش را پس كشيد؛ ايادى يعنى نعمتها؛ به غذا دست برسان يعنى آن را بخور؛ دست دست را مى‌شناسد يعنى از هركس گرفتيد به

همان بدهيد؛ يد دريا يعنى طريق ساحلى؛ جزاى تكاليف قلب را مى‌گويند هذا ما عملت يداك؛ فلان يد بيضاء است يعنى حاذق است؛ يد عليا يعنى معطيه؛ يد سفلى يعنى سائله.