فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٣٦٨ - احكام مربوط به تقبل به حسب تخمين

احكام مربوط به تقبّل به حسب تخمين‌

٣- هر يك از مالك يا كشاورز يا صاحب و باغبان مى‌تواند بعد از رسيدن حاصل و قبل از چيدن با رضايت ديگرى سهم طرف مقابل را از حاصل كشت يا ميوه درخت با تخمين بتوسط اهل خبره معيّن كند، و اين حكم مختص به مزارعه و مساقات نيست، بلكه در هر كشت يا ميوه مشترك جارى است.

٤- بنابر اقوى اين معامله بعد از قبول، لازم مى‌شود هرچند بعد معلوم شود، سهم هردو برابر هم نمى‌باشد.

٥- چون تقبّل به حسب تخمين يك معامله جداگانه عقلائيه است و جزء بيع يا صلح به عوض يا ... نيست، اشكال اتحاد عوض و معوض، يا وقوع شبهه ربا و بيع محاقله يا مزابنه كه نهى از انجام آنها شده در اين وارد نمى‌باشد.

٦- صحت اين معامله عرفيّه عقلائيه، به دليل خاص نيز ثابت شده است؛ پس حصر معاملات آنچه در كتب علماء معنون است، ممنوع مى‌باشد؛ بلى، ممكن است گفته شود كه اين معامله در معنى برگشت به صلح غير معاوضى است، و نظير آن است كه دو شريك با يكديگر سازش كنند كه حصه يكى از آنها مثلًا از زرع، فلان مقدار و بقيه از ديگرى باشد، شبيه قسمت مال مشترك، يا آنكه اين معامله نوعى از تقسيم‌