فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٢٥٨ - شانزدهم - خيار در كالايى كه در يك روز ضائع يا بهايش كم مىگردد

ديگرى است به كسى بفروشد بدون اينكه او- خريدار- را از واقعه آگاه سازد، كه در اين صورت مشترى- خريدار- پس از اطّلاع از واقعه خيار دارد و مى‌تواند معامله را فسخ كند.

پانزدهم- خيار تعذّر تسليم:

٩٤- اگر كسى كالايى بخرد به اعتقاد اينكه فروشنده مى‌تواند آن كالا را به وى تسليم كند و فروشنده نيز به همين اعتقاد باشد ولى بعد معلوم شود كه فروشنده نمى‌تواند كالايى را كه فروخته است تحويل دهد- مثلًا ماشينى كه فروخته است پيش از تسليم سرقت شود يا خانه‌اى كه فروخته است ويران گردد يا حيوانى كه فروخته است پيش از تسليم به خريدار فرار كند- در امثال اين موارد خريدار خيار دارد و مى‌تواند معامله را فسخ كند.

شانزدهم- خيار در كالايى كه در يك روز ضائع يا بهايش كم مى‌گردد:

٩٥- اگر مال خريدارى شده چيزى باشد كه در يك روز تا شب ضائع مى‌شود يا قيمتش كاهش مى‌يابد- مانند گوشت، سبزى و ميوه در بعضى از مواقع سال- چنانچه خريدار آن را تحويل نگرفته باشد، براى فروشنده قبل از آنكه فاسد شود خيار ثابت است و حق دارد كه معامله را فسخ كند و در آن كالا هر طور كه بخواهد تصرف كند، حتى اگر مشترى قرارداد نموده باشد كه بخشى از قيمت را نقد و بخشى را تا مدّت معيّنى- مثلًا تا ده روز ديگر- بپردازد و مقدار نقدى را پرداخت ننمايد و يا به فروشنده وعده داده باشد كه تمام قيمت را در مدّت معيّنى بپردازد و در آن مدّت قيمت را ندهد، باز هم فروشنده مى‌تواند قبل از آنكه مال مورد معامله فاسد شود معامله را بهم بزند.

تذكّر:

خيار مربوط به منافع متّصله و منفصله عوضينِ معامله را خيار أحداث السّنة مى‌نامند، و اين خيار مانند خيار مجلس، خيار حيوان و خيار تأخير، مختص ببيع است.