فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٦٤ - مواردى كه ربا حرام نيست

عالم به ربا باشد يا جاهل به آن، هرچند بعيد نيست در صورتى كه دهنده عالم به حرمت و بطلان باشد و جنس تلف شده باشد گيرنده ضامن نباشد.[١]

راههاى فرار از ربا:

١٧٧- با چند صورت زير شخص مى‌تواند جنس ربوى را به همان جنس با زيادتى بفروشد و دچار ربا نشود:

الف: جنس ديگرى را به آن ضميمه كند، همچنانكه در فقره (١٥٧) بيان شد.

ب: آن جنس را به جنس ديگر بفروشد و از خريدار به عوض آن جنس همان جنس ربوى را بخرد مثلًا بيست من گندم را به هزار تومان پول بفروشد و به عوض آن هزار تومان بيست و دو من گندم از خريدار بخرد.

ج: هر يك از فروشنده و خريدار جنس خود را به ديگرى ببخشد، اما بايد به عنوان هبه معوّضه نباشد؛ و الا ربا و حرام است.

د: طرفى كه زيادى مى‌دهد آن مقدار زيادى را ببخشد، مثلًا كسى كه مى‌خواهد بيست من گندم را به بيست و دو من گندم بفروشد، بيست من گندم را به بيست من گندم بفروشد و خريدار دو من زيادى را به بائع- فروشنده- ببخشد، به شرط اينكه در وقت فروختن بيست من، بخشيدن مقدار زيادى شرط نشود.

ه: هر يك از طرفين جنس خود را به ديگرى قرض بدهد و بعد از آن يكديگر را إبراء كنند.

مواردى كه ربا حرام نيست:

١٧٨- مواردى كه حرام نيست عبارتند از:

الف: در معامله بين پدر و فرزند صلبى او اگرچه دختر باشد؛ لكن احوط اقتصار بر

[١] - مرحوم صدوق و جمعى از علماء رضوان الله عليهم فرموده‌اند: هرگاه نمى‌دانسته واجب نيست كه زيادى را ردّ كند، بلكه بايد توبه كند و ديگر مرتكب نشود، ولى متأخرين فرموده‌اند: با وجود توبه بايد زيادى را هم ردّ كند، و احوط قول متأخرين است.