فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ١٠٨ - بيماران مبتلى به مرض مرگ محجور نمىباشند
اقرارش در تمام آنچه گفته است نافذ مىباشد، هرچند زائد بر ثلث باشد، بلكه همه تركه او را فرا گيرد؛ ولى اگر متهم باشد،[١] اقرار او فقط به مقدار ثلث نافذ است، و نسبت به مازاد بر ثلث نافذ نيست؛ و اگر حال او معلوم نباشد- يعنى معلوم نباشد كه مأمون است يا متّهم- بنابر اقوى اقرار او در مازاد بر ثلث نافذ نيست؛ هرچند در اين صورت احوط آن است كه ورثه با مقَرٌّ له- كسى كه به نفع او اقرار شده- مصالحه كنند.
٩٢- ثلث اموال ميت در مسأله اقرار و امثال آن با مجموع اموالى كه ميت در حال مرگ داشته لحاظ مىشود، اعم از اعيان، مطالبات، منافع و حق مالى كه در ازاءش مال پرداخت مىشود مانند حق تحجير؛ و ارجح آن است كه خونبهاى ميتى كه به ناحق كشته شده است نيز جزء دارايى و تركه او حساب شود، و ثلث آن نيز مال خود او مىباشد.
٩٣- نافذ نبودن وصيت و امثال آن در مازاد بر ثلث، در صورتى است كه ورثه اجازه ندهند؛ و اما اگر همه ورثه زائد بر ثلث را اجازه دهند، همه وصيت نافذ است؛ و اگر همه ورثه قسمتى از مازاد بر ثلث را اجازه بدهند، وصيت در همان مقدار نافذ مىباشد؛ و اگر بعضى ورثه اجازه دهند، وصيّت به مقدار سهم همانها نفوذ پيدا مىكند.
٩٤- اگر وارث پس از مرگ مُورِّث مقدار مازاد بر ثلث را اجازه كند، عمل به وصاياى مازاد بر ثلث ميت صحيح است؛ و بنابر اقوى اجازه ورّاث به آنها در حال حيات مورّث هم صحيح است، و بايد به آن پاى بند باشند؛ و اگر در حال حيات مورثّ مقدار مازاد را اجازه كنند، جائز نيست پس از مرگ او از اجازه خود برگردند؛ و اگر در حال حيات مورّث، وصيت مازاد بر ثلث را ردّ نمايند، بنابر اقوى جائز است پس از مرگ وى وصيّت او را در مازاد بر ثلث امضاء كنند، و عمل به تمام مورد وصيت را اجازه دهند.
[١] - مراد از متهم كسى است كه نشانههاى كذب در او معلوم باشد، مثلًا بين ورثه و او به حدّى دشمنى باشد كهگمان برود از اين اقرار قصد ضربه زدن به آنها را داشته است، و يا مثلًا مقرٌّ له را به حدّى دوست داشته كه گمان برود از اين اقرار قصد كرده است كه نفعى به او برسد.