فقرات فقهيه - شريفي اشکوري، الياس - الصفحة ٣٦٣ - نزاع بين مالك و عامل در مزارعه

«أَ فَرَأَيْتُمْ ما تَحْرُثُونَ* أَ أَنْتُمْ تَزْرَعُونَهُ أَمْ نَحْنُ الزَّارِعُونَ».

و بعد سه مرتبه بگويد:

«بَلِ اللَّهُ الزَّارَعُ».

و سپس بگويد:

«اللَّهُمَّ اجْعَلُه حَبّاً مُتَراكِماً وَ ارْزُقْنا فيهِ السَّلامَةَ».

و بعد از آن يك مشت بذر را در آب بپاشد.

و منقول است كه وقتى حضرت آدم (على نبيّنا و آله و عليه السلام) به زمين آمد و محتاج به طعام شد به حضرت جبرئيل عليه السلام شكايت نمود، حضرت جبرئيل عرض كرد: اى آدم زراعت كن، حضرت فرمود: پس مرا دعائى تعليم نما، عرض كرد بگو:

«اللَّهُمَّ اكْفِني‌ مَؤُونَةَ الدُّنْيا وَ كُلِّ هَوْلٍ دُونَ الْجَنَّةِ وَ أَلْبِسْنِى الْعافِيَةَ، حَتّى‌ تَهْنِئَنِى الْمَعيشَةَ».

نزاع بين مالك و عامل در مزارعه:

٦٤- اگر مالك و عامل در مدّت زمان مزارعه اختلاف كنند كه مثلًا يك يا دو سال و يا مثلًا شش يا هشت ماه بوده، قول منكر زيادى مقدّم است؛ لكن اگر مالك مدّتى را ادعاء كند كه رسيدن محصول در آن مدّت ممكن نباشد- ولو به ندرت- قبول قول او اشكال دارد؛ و همچنين است اگر اختلاف كنند در مقدار سهمى كه عقد بر آن واقع شده، يكى بگويد عقد بر فلان مقدار از سهم واقع شده و ديگرى سهم كمترى ادعاء كند، كه مدعى زياده ملزم به اثبات مى‌باشد.

٦٥- اگر اختلاف كنند كه بذر يا عمل يا عوامل (ورزوها) يا موتور كار بر عهده كداميك شرط شده است، بايد هر دو قسم بر اثبات مدعاى خود ياد نمايند، و با قسم هر دو يا نكول هر دو معامله باطل مى‌شود.

٦٦- اگر كشاورز مدعى شود كه زمين را عاريه گرفته و مالك ادعاء كند كه زمين را به او مزارعه داده است بايد هر دو قسم ياد كنند و پس از قسم يا نكول هر دو، در صورتى‌