تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين - كاشانى، ملا فتح الله - الصفحة ١٥٨ - سوره غافر(٤٠) آيات ٦٠ تا ٦٩
و غافل باشد از دلايل توحيد بجهت عدم تفكر و تدبر در آن مساوى نيست بمؤمنى كه عاقل باشد و عالم بمعرفت او سبحانه وَ الَّذِينَ آمَنُوا و برابر نيستند آنان كه گرويدهاند وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ و عملهاى شايسته كردهاند وَ لَا الْمُسِيءُ و نه بدكار و تبه روزگار يعنى مؤمن صالح برابر كافر فاسق نيست چه اول ساكن درجات عاليه است بانواع كرامت و ثانى مقيم دركات باصناف اهانت قَلِيلًا ما تَتَذَكَّرُونَ اندكى پند ميپذيرند مردمان از آيات قرآن، بدانكه فايده عطف موصول و مسيء بر اعمى و بصير بيان تغاير وصفين است كه منشأ عدم مساواتست، و يا دلالت بر صراحت تمثيل و نصب قَلِيلًا بر ظرفيت است بتقدير مضاف يعنى حينا قليلا يا صفت مفعول مطلق محذوف يعنى تذكرا قليلا ما يتذكرون و ذكر ماء زايده بجهت تاكيد قلتست، و چون دنيا دار تكليف است نه دار جزاء پس ناچار است از سراى ديگر كه محسن بثواب و مسيء بعقاب خود رسد چنان كه ميفرمايد كه:
٥٩- إِنَّ السَّاعَةَ بدرستى قيامت لَآتِيَةٌ هر آينه آينده است لا رَيْبَ فِيها شك و شبهه نيست در آن بجهت وضوح دلالت عقليه و نقليه بر وقوع آن و اجماع جميع رسل بر وعد آن و لكنّ اكثر النّاس و لكن بيشتر مردمان لا يُؤْمِنُونَ نميگروند بنشأت قيامت و تصديق بآن نمينمايند بجهت عدم شغل نظر در ادله آن،
پس بجهت ترغيب بندگان در قبول ايمان ميگويد كه:
٦٠- وَ قالَ رَبُّكُمُ و گفت پروردگار شما ادْعُونِي بخوانيد مرا نزد جميع مقاصد و مدعيات و وقوع بليات أَسْتَجِبْ لَكُمْ تا اجابت كنم آن را اگر مقتضى مصلحت باشد، محققان گفتهاند كه داعى را لازم است كه لفظا يا قصدا دعا را معلق بشرط مصلحت سازد و اگر نه در مظان قبح خواهد بود چه در اين صورت ممكن است كه داعى چيزى بود كه مستلزم مفسده باشد، و بعضى مفسران دعا را در اين آيه بر عبادت و توحيد تنزيل نمودهاند، پس معنى آنست كه بپرستيد و يكتا دانيد مرا تا ثواب دهم شما را و مؤيد اينست ظاهر قوله إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ بدرستى كه آنان كه سركشى نمايند عَنْ عِبادَتِي از پرستيدن من سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ زود باشد كه در آورده شوند، و حفض بصيغه معلوم خوانده يعنى درآيند بدوزخ داخِرِينَ در حالتى كه ذليلان و خوار شدگان باشد و بنا بر اينقول ايثار استجابت بر اجابت بجهت تجانس لفظ است و بعضى ديگر گويند كه دعا بمعنى استغاثه است يعنى بوقت درماندگى استغاثه نمائيد تا بفرياد شما رسم، و نزد جماعتى ديگر بمعنى ثنا است و استجابت بمعنى قبول يعنى مرا ستايش كنيد تا بفضل كامل خود ثناى ناقص شما را قبول كنم و برخى بر آنند كه دعا بمعنى توبه است و اجابت بمعنى پذيرفتن آن يعنى توبه كنيد و رجوع نمائيد بمن