مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٦٨٦ - وجدان عمومی

برای خدا قیام کنید و شهادت را از روی عدالت بدهید. وادار نکند شما را دشمنی با مردمی، به اینکه عدالت نکنید. این، خطاب به مسلمین است. و قوم دشمن همان کفار جاهلیت هستند که بت پرست بودند، همانها که علاوه بر اینکه بدترین خصلت را که بت پرستی است داشتند، دشمن خونین مسلمین نیز بودند. در عین حال قرآن میگوید نسبت به آنها هم نباید بیعدالتی کرد، چون عدالت یک اصل است، نه تنها اصل انسانی بلکه اصل جهانی. یعنی انسان حق پرست نمیتواند ظالم باشد. ظلم منفی است ولو در مورد دشمنی که کافر باشد. و نظیر این مطلب است آن جمله معروف امیرالمؤمنین خطاب به مالک اشتر که در نهج البلاغه هست. میفرماید:

وَ لا تَکونَنَّ عَلَیهِمْ سَبُعاً ضاریاً تَغْتَنِمُ اکلَهُمْ، فَانَّهُمْ صِنْفانِ: امّا اخٌ لَک فِی الدّینِ و امّا نَظیرٌ لَک فِی الْخَلْقِ [١].

نسبت به آنان (مردم مصر) جانور درنده نباش که خوردن آنها را غنیمت بدانی، که آنان بر دو دستهاند: یا با تو برادر دینیاند و یا در آفرینش مانند تو هستند.

زیرا عدل، تنها پایه انسانی ندارد بلکه پایه جهانی دارد.

امیرالمؤمنین پیرمرد کوری از اهل ذمّه را دیدند که گدایی میکند. فرمودند: این چرا گدایی میکند؟ گفتند: مردی یهودی است. تا وقتی که توانسته کار کرده، حالا ناتوان شده و گدایی میکند. فرمود: عجب! تا وقتی که میتوانست، کار کرد، حالا که نمیتواند، گدایی کند؟! دستور دادند از بیت المال چیزی برایش مقرر کردند. این در واقع نوعی بازنشستگی است.

غرض این است که احسان و کمک [به کافر] آنجا که موجب تضعیف جبهه حق نشود مانعی ندارد. چقدر در روایات داریم که یهودی یا مسیحیای که مسلمان شده بود، نزد امام آمده است که با پدر و مادرم چگونه رفتار کنم؟ گفتهاند باید مثل سابق بلکه بهتر رفتار کنی.