مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٩١ - زیبایی عقلی

حسی است، تناسب در امور معنوی و روحی نیز عامل جمال و زیبایی روحی است و انسان بالفطره عاشق جمال و زیبایی است. میگویند کار اخلاقی یعنی کار زیبا، و زیبایی عقلی ناشی از تناسب است.

اخلاقیون میگویند ریشه همه اخلاقها عدالت است [١]، و عدالت را به موزون بودن تفسیر میکنند و آنگاه اخلاق فاضله را حد وسط قرار میدهند، یعنی اخلاق موزون. همینطور که اگر انسانی از دو چشمش یکی درشت و یکی ریز باشد طبعاً بدگِل است ولی اگر هر دو مثل هم باشند البته زیباتر است، و بهطور کلی در زیبایی بدن انسان در هر عضو یک نسبت و فرمول مخصوص هست که اگرچه قابل تعریف نیست ولی قدر مسلّم این است که این نسبت به کار رفته است، در خصایص روحی و معنوی انسان هم اگر این تناسب به کار برود یک نوع زیبایی به وجود میآید. مثلًا انسان خوب است درشتخو باشد یا نرمخو؟ یک حالت حد وسطی میان درشتی و نرمی هست که نه انسان آنچنان درشتخو باشد که دیگران رنج ببرند و نه آنچنان نرمخو که او را به تمسخر گیرند. به قول سعدی: