صوفیگری غزالی گاهی سبب شده که از فقه اسلامی منحرف شود، مثل همین جا که میگوید: «راست گفته ابن سیرین، آن مرد حق نداشته غیبت حجّاج را بکند، حجّاج مسلمان بوده.» اگر حجّاج را نمیشود غیبت کرد، پس غیبت کی جایز است در دنیا؟! پس ما هم شبانه روز بالای منبر داریم غیبت یزید بن معاویه را میکنیم، چون مظالمش را بازگو میکنیم. خدا خودش از فرعون غیبت کرده، از نمرود غیبت کرده، از قارون غیبت کرده، از بلعم باعورا غیبت کرده و از صدها نفر دیگر، و از اقوامی غیبت کرده، از همه قوم بنی اسرائیل یکجا غیبت کرده است. نه، اینها غیبت نیست؛ دیگر از آن طرف هم نیفتید.

تعبیر حضرت این بود: وَ افْشاءِ الْعارِفَةِ وَ سَتْرِ الْعائِبَةِ. همه اینها را من برای این ذکر میکنم که انسان وقتی به این حد میرسد که آرزویش چنین آرزویی میشود قابل تقدیس است، اندیشهاش که چنین اندیشهای هست قابل تقدیس است، عملش که چنین عملی هست قابل تقدیس است، ملکاتش که چنین ملکاتی هست ملکات قهرمانانه است؛ ملکاتی است باارزش، باقیمت و گرانبها. این گرانبهایی، ریشهاش کجاست؟ از کجا و چگونه این [اندیشه یا عمل] گرانبها شد؟ ریشه این گرانبهایی را ما باید به دست بیاوریم.

اینجاست که مکتبهای مختلف برای نشان دادن رمز اخلاقی بودن کارها پیدا شده و اظهارنظرها کردهاند. از فرداشب شروع میکنیم نظریات این مکاتب را بیان کردن که فلان مکتب میگوید رمز اخلاقی بودن در فلان جهت نهفته است، آن مکتب دیگر میگوید در فلان جهت دیگر، و در نهایت امر میخواهیم رمز اخلاقی بودن را در مکتب اسلام بیان کنیم، ببینیم اسلام رمز این ارزش و علوّ و گرانبهایی را در چه و در کجا میداند، و گذشته از این ببینیم اسلام [کارهای اخلاقی را] چگونه توجیه میکند و این کارها با مکتب اسلام چگونه سازگار است؛ که البته از همه بیشتر با این مکتب سازگار است. همچنین مکتبهای دیگر مخصوصاً فلسفههای مادی، ارزشهای اخلاقی را چگونه میتوانند توجیه و تأیید کنند.

و صلّی اللَّه علی محمّد و آله الطاهرین. باسمک العظیم الاعظم الاعزّ الاجلّ الاکرم یا اللَّه ....

پروردگارا! دلهای ما به نور ایمان و به نور قرآن منوّر بگردان.