مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٧٤٨ - مصلحت جمع مقدم بر مصلحت فرد است

دارید همان را بگذارم. ممکن است اکثریت مردم چیزی را دوست داشته باشند که وقتی آن را بگذاری، آنها را بیشتر به بدبختی و فساد بکشاند. ولی او اگر میخواهد محبتش محبت واقعی باشد نباید تابع آمار باشد که اغلبْ بچهها، جوانها، پسرها و دخترها هستند که تقاضا میکنند فلان صفحه را بگذار. بعد هم میگوید: ما در خدمت مردم هستیم، ما داریم به مردم خدمت میکنیم، هرچه دلشان میخواهد همان را میگذاریم.

نه، موافق میل رفتار کردن غیر از مطابق مصلحت رفتار کردن است. آن پدر و مادر هم محبت عمیق و عاقلانه و منطقیشان نمیتواند محدود باشد به خواست فرزند و به زمان حال؛ آینده را هم باید در نظر بگیرند.

مصلحت جمع مقدم بر مصلحت فرد است

بعلاوه، یک وقت هست پای فرد در میان است و یک وقت هست پای جمع در میان است. باز مثال به همان پدر و مادر میزنیم که چند پسر و دختر در خانهشان هست و همه را هم دوست دارند. یکی از این بچهها نسبت به افراد دیگر متعدی و متجاوز است. پدر و مادر، تنها این بچه را دوست ندارند که بگویند مطابق میل او رفتار میکنیم. اگر میل هم مقیاس باشد، میل افراد دیگر را نیز باید در نظر بگیرند؛ یعنی آن کسی که میخواهد از روی کمال محبت با بچههای خودش رفتار کند، گذشته از اینکه میل نباید مقیاس باشد بلکه مصلحت باید مقیاس باشد، همچنین مصلحت جمع باید مقیاس باشد نه مصلحت فرد. و چقدر موارد ما میبینیم که مصلحت جمع با مصلحت فرد جور در نمیآید؛ یعنی اگر مصلحت یک فرد را در نظر بگیریم، مصلحت افراد دیگر و بلکه مصلحت آن سازمان و جامعهای که این فرد جزء آن است از بین میرود و در نهایت، خود آن فرد هم صدمه میبیند. این است که در مواردی مصلحت فرد فدای مصلحت جامعه میشود. و از اینجاست که در مواردی خود محبت- که گفتیم ریشهاش قصد خیر و احسان داشتن است- ایجاب میکند عدم نرمی را، ایجاب میکند خشونت را، ایجاب میکند حداکثر آنچه را که طرفْ آن را برای خودش بدی تلقی میکند مثلًا اعدام را، آنجا که پای مصلحت جمع در میان است.