میکرد در موردی بود و به طرزی بود که بجا و لازم بود و شرعاً پسندیده بود. البته دانشجویی که در سر کلاس با تمام توجه، گوش و چشمش به استاد و درس است در ساعتی هم که تفریح میکند و استراحت مینماید مثل همان ساعتی است که درس میخواند، یعنی [کار او] به همان اندازه مشروع و مستحسن است.

یکی از شرایط موفقیت انسان درک کردن قیمت و ارزش وقت است. اگر جوانی ثروت هنگفتی از پدر به ارث برده باشد و دیوانه وار اسراف و تبذیر کند، همه متأسف و متعجب میشوند، به حال جوان رقّت میکنند، عاقبت شومش را همه حدس میزنند که چه بدبختیها و پشیمانیهاست. همه ماها کم و بیش با همچو کسانی برخورد کردهایم و بسیار تأسف خوردهایم ولی همین ما، خود ما نسبت به سرمایه بزرگتر و با ارزشتر یعنی وقت و عمر همان معاملهای را میکنیم که آن جوان نسبت به مال و ثروت خود میکند و هیچ گونه متأثر نمیشویم. این خود نشانه این است که ما ارزش پول را خوب درک میکنیم ولی ارزش وقت و زمان را درک نمیکنیم. معمولًا اشخاص تربیت یافته که به حقوق دیگران تجاوز نمیکنند و از خدا میترسند، ممکن نیست ده شاهی مال کسی را بخورند و تلف کنند و اگر احیاناً مال دیگری را تلف کردند از مال خودشان جبران میکنند، ولی همین اشخاص که اینقدر برای مال دیگران حرمت و حقوق قائلند، برای عمر دیگران حرمتی و حقی قائل نیستند؛ به خودشان حق میدهند به بهانهای وقت دیگری را تلف کنند، مثلًا خلف وعده میکنند. همه اینها دلیل است که ما به معنای کلام رسول اکرم صلی الله علیه و آله توجه نداریم و از حکمت آن حضرت پیروی نمیکنیم که میفرماید: حرمت عمر و زمان بالاتر از حرمت مال است. اگر مال کسی را تلف کنیم میتوانیم از مال خودمان جبران کنیم، ولی آیا اگر وقت دیگران را تلف کنیم میتوانیم مقداری از عمر خود به او بدهیم؟.

علی علیه السلام میفرماید: ببینید به چه سرعتی روزها در ماهها و ماهها در سالها و سالها در عمر میگذرد. این سالها و ماهها و هفتهها و روزها قطعاتی است که از عمر ما جدا میشود و معدوم میگردد و قابل وصل و برگشت نیست؛ همان عمری که در لحظات آخر که مرگ ما فرا میرسد حاضریم تمام دارایی خود را بدهیم و یک سال دیگر بلکه یک روز و یک ساعت دیگر این دنیا را ببینیم و در آن یک روز و یک ساعت، فرصت از دست رفته را به دست آوریم و مافات را جبران کنیم.