با همدیگر این حیوان را شکار کنند، چون همه با همدیگر شکار میکردند همه هم با همدیگر مصرف میکردند. پس خود سادگی فی حد ذاته علت نیست، بلکه به موجب اینکه ابزار ساده بوده است (ولی نه اینکه خود سادگی ملاک باشد) و افراد به تنهایی نمیتوانستند تولید کنند و اشتراکاً تولید میکردند مالکیت هم اشتراکی بود، و الّا در صورتی که ابزار ساده بود و انفراداً تولید میکردند دلیل نداشت که مالکیت اشتراکی باشد، کما اینکه ما نمیتوانیم ادعا کنیم که در آن دوره همه تولیدها اشتراکی بوده است. مثلًا وقتی فردی میخواست یک کبوتر را صید کند، دیگر همه قبیله جمع نمیشدند؛ چشمش که به کبوتر میافتاد سنگ برمیداشت و پرتاب میکرد، نمیرفت افراد قبیله را خبر کند که بیایید دور کبوتر را بگیرید؛ کبوتر که آنجا نمیایستد.

- اگر ما ابزار را ساده فرض کنیم، آنوقت تولید اشتراکی نخواهد بود؟

استاد: وقتی که ابزار، ساده باشد برای بعضی از تولیدها مثل شکار حیوانهای بزرگ چارهای نیست الّا اینکه دسته جمعی شکار کنند. ولی ابزار که متکامل است، مثلًا فرض کنید تیر و کمان پیدا شده و مهارتی هم در تیراندازی هست، یک فرد میتواند قلب یا مغز حیوان عظیم الجثهای را نشانه بگیرد و با یک تیر او را از پا دربیاورد.

- البته اگر تولید را صرفاً شکار بگیریم درست است.

استاد: عرض کردیم که این کلیت ندارد.

دومین چیزی که میتواند ملاک اشتراکیت باشد همین بود که الآن از خارج عرض کردیم: از باب سالبه به انتفاء موضوع، از باب اینکه چیزی وجود نداشته که بتوان آن را بهطور اختصاص مالک شد، برای اینکه همه افراد بشر دست به دهان بودند، مثل حیوانات بودند؛ صبح گرسنه از خانه بیرون میآمدند شب سیر به لانه خودشان برمیگشتند، ذخیرهای نداشتند، مثل همان مرغهایی که مثال زدیم. این هم میتواند ملاک اشتراکیت باشد ولی نه اینکه چیزی هست که در آن اشتراک دارند. چیزی نیست که اختصاص در آن موضوع داشته باشد، مثل کبوترها: کبوترها زندگی اشتراکی دارند نه اینکه چیزی را اشتراکاً مالک هستند. چیزی ندارند که اشتراکاً مالک باشند یا اختصاصاً. فرق است میان اینکه