ماده سوار است و بر ماده حکومت میکند و ضمناً یک جریان هدفداری را طی میکند و لهذا در زمینه نیازهای مختلف خودسازی میکند برای اینکه اساس حیات بر بقا و ادامه آن است که خود را ادامه بدهد و بر فرار از مرگ است؛ هر نیاز جدیدی که پیدا بشود، در درون، تجهیز جدید به وجود میآورد و این یکی از آثار خارق العادهای است که در طبیعت هست و فوق العاده هم جالب توجه است.

حیات در گیاهان، ضعیفتر است؛ در حیوان، بیشتر و قویتر، و در انسان از او هم قویتر. مثلًا یک اتومبیل- چون یک جماد است- در آن محیطی که هست عوامل محیط روی آن اثر منفی میگذارند و لهذا هر اتومبیلی نوترین روزش همان روزی است که از کارخانه بیرون میآید. روز به روز که کار میکند و تحت تأثیر عوامل محیط قرار میگیرد کهنهتر و فرسودهتر میشود. اگر ما اتومبیل را از این محیط ببریم به محیط بدتری که در آن عامل فرسوده کننده بیشتر است، مثلًا ببریم مازندران که آنجا رطوبت زودتر اتومبیل را خراب میکند، اتومبیل هیچ عکس العملی در جهت حفظ بقای خودش نشان نمیدهد، یک حالت بیتفاوتی دارد.

ولی موجود زنده همیشه در حال مبارزه با محیط خودش است، برای حفظ بقای خودش. اگر محیط محیطی است که کمتر نیاز به مبارزه دارد، همین تجهیزاتی که دارد برایش کافی است. همین قدر که شما محیطش را عوض کردید، احتیاج به مبارزه جدید پیدا میکند، بهطور خودکار این دستگاه شروع میکند به مبارزه شدید کردن چون نیاز بیشتر است، و بعد اصل انطباق با محیط [مطرح میشود.] اگر آن تشکیلات گذشتهاش متناسب با محیط سابق بوده و در محیط جدید به تشکیلات جدید درونی نیاز هست، بهطور خودکار در درونش تغییرات داده میشود، تغییراتی که متناسب با محیط جدید باشد که بتواند با محیط جدید مبارزه کند و از محیط جدید استفاده نماید؛ مانند تأثیراتی که عوامل جغرافیایی روی حیوانها دارد. مثلًا اسب عربی یک اندام مخصوص دارد، اسب مجاری جور دیگر است، اسبهایی که در سیبری بزرگ میشوند با یک وضع دیگری هستند و هرکدام اینها در محیط خودشان میتوانند زندگی کنند، زندگی در محیطهای دیگر برایشان سخت و مشکل است. ولی اگر او را در محیطی که برایش نامناسب است قرار دهید- مگر خیلی نامناسب باشد که او را از بین ببرد و الّا در یک حد معینی- شروع میکند خودش را متناسب با این محیط کردن، یعنی در وضع خودش تغییراتی ایجاد میکند، یعنی همان حیات این تغییرات را در او به وجود میآورد که بتواند در آن