پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢ - ٢- نفخ صور يا فرياد مرگ و حيات

مى‌كنند.

تفسير و جمع‌بندى‌

نفخه مرگ و نفخه حيات!

در هيجده آيه فوق- همان‌گونه كه قبلًا اشاره شده با «شش عنوان مختلف» از «نفخ صور» تعبير شده است كه در آيات فوق به ترتيب ذكر شده، و اكنون كه همه آنها را در كنار هم چيده‌ايم نظرى به تفسير آنها مى‌افكنيم تا از اين مقارنه، مفهوم واقعى نفخ صور روشن شود.

در نخستين آيه هم اشاره به نفخ صور اوّل شده است و هم نفخ صور دوّم، و تنها آيه‌اى است كه هر دو در آن جمع است، مى‌فرمايد: «در صور دميده مى‌شود و به دنبال آن تمامى كسانى كه در آسمان‌ها و زمين هستند مى‌ميرند، مگر كسانى كه خدا بخواهد» وَ نُفِخَ فى الصُّورِ فَصَعِقَ مَنْ فى السَّمواتِ وَ مَنْ فى الْأرْضِ الّا مَنْ شاءَ اللَّهُ‌

صاحب مقاييس اللّغة ماده‌ صَعْق‌ (بر وزن صَعْب) را در اصل به معناى صداى شديد دانسته، و صاعقه را از همين معنا مشتق مى‌داند، و از آن‌جا كه «صاعقه» سبب مرگ و نابودى است اين ماده به معناى «مرگ و مير» نيز آمده است، ولى در لسان العرب نخستين معناى آن را بيهوش شدن و از كار افتادن عقل بر اثر شنيدن صداى شديد ذكر كرده است، و معناى ديگر را مرگ و موت شمرده، و حتى يكى از معانى صاعقه را از قول بعضى «مرگ» ذكر كرده است.

به هر حال مفهوم آن در آيه فوق همان مرگ ناگهانى است كه اهل آسمان‌ها و زمين را (بر اثر نفخ صور) فرا مى‌گيرد، در اين‌كه منظور از الّا مَنْ شاءَ اللَّهُ‌ (مگر كسانى كه خدا بخواهد) چيست؟ در ميان مفسّران گفتگوست، بعضى آن را اشاره به جمعى از فرشتگان بزرگ خدا (همچون جبرئيل و ميكائيل و اسرافيل و عزرائيل) دانسته‌اند، و بعضى اشاره به شهيدان راه خدا، و بعضى علاوه بر چهار فرشته فوق، حاملان عرش الهى را نيز مشمول آن دانسته‌اند.

ولى به هر صورت مسلم است كه آنها نيز سرانجام به حكم‌ كُلُّ نَفْسٍ ذائَقَةُ الْمَوْتِ‌ (آل‌عمران- ١٨٥) طعم مرگ را مى‌چشند و تنها ذات پاك خداوند كه‌ حَىٌّ لا يَمُوْتُ‌ است مى‌ماند وَيَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْأكرامِ‌ (رحمان- ٢٧).