پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٧ - محاسبه سريع اعمال

در آيه بعد سخن از سرعت حساب به ميان آمده، مى‌فرمايد: «خداوند سريع الحساب است» (انَّ اللَّه سَريعُ الْحِسابِ).

اين مطلب كه خداوند با سرعت حساب بندگان را رسيدگى مى‌كند در آيات متّعددى از قرآن مجيد ديده مى‌شود [١] اين تكرار نشانه اهميت موضوع است، زيرا از يكسو بشارتى است براى نيكوكاران كه در آن روز به سرعت پاداش خود را دريافت مى‌دارند، و از سوى ديگر تهديدى است براى بدكاران مجازاتشان هرگز به تأخير نمى‌افتد، به سرعت حسابشان را مى‌رسند و حقشان را در دستشان مى‌گذارند! ...

درباره سرعت حساب الهى در آن روز تعبيراتى در بعضى از روايات ديده مى‌شود كه بسيار تكان دهنده است:

در حديثى از اميرمؤمنان على عليه السلام آمده است‌ انَّه سُبْحانَهُ يُحاسِبُ جَميْعَ عِبادِهِ عَلَى مِقْدارِ حَلْبِ شاةٍ: «خداوند حساب تمام بندگانش را در زمان كوتاهى به اندازه زمان دوشيدن يك گوسنفد رسيدگى مى‌كند». [٢]

اين تشبيه در حقيقت براى نشان دادن كوتاهى زمان حساب است، لذا در روايت ديگرى آمده: انَّ اللَّه يُحاسِبُ الْخَلائِقَ كُلَّهُمْ في مِقْدارِ لَمْحِ الْبَصَرِ: «خداوند حساب همه بندگان را تنها در يك چشم بر هم زدن رسيدگى مى‌كند»!. [٣]

دليل اين سرعت روشن است، زيرا حساب منوط به علم و آگاهى كامل، قدرت فوق‌العاده و رعايت عدالت از هر نظر است، و چون خداوند همه اين صفات را در حد اكمل داراست مى‌تواند در يك چشم بر هم زدن حساب همگان را برسد.

اصولًا وضع اعمال انسان‌ها و آثارى كه از خود در روح و جسم ما به يادگار مى‌گذارد چنان است كه خود به خود حساب همه كارها را حفظ مى‌كند، و از اين نظر مى‌توان آنها را به اتومبيل‌ها، هواپيماها و كشتى‌ها تشبيه كرد كه با داشتن دستگاه‌هاى كيلومتر سنج هميشه حساب تمام مسيرهايى را كه در گذشته عمر خود داشته‌اند حفظ مى‌كند، و با يك نگاه مى‌توان فهميد آنها در تمام عصر خود چقدر راه‌

[١]. علاوه بر آيه فوق در ٤ مائده، ٥١ ابراهيم، ١٧ غافر عين همين تعبير ديده مى‌شود.

[٢]. مجمع البيان، جلد ٣، صفحه ٣١٣.

[٣]. همان مدرك، جلد ١ و ٢، صفحه ٢٩٨.