پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٩٨ - ٣- فلسفه شفاعت

مجموعه اين جهات سبب مى‌شود كه اميدواران شفاعت در اعمال گذشته خويش تجديد نظر كنند و نسبت به آينده تصميم‌هاى بهترى بگيرند، اين خود نيز يك نقطه مثبت و عامل مؤثر تربيت است.

د: توجه به سلسله شافعان- توجه به اشاراتى كه درباره شفيعان در آيات قرآن آمده، و همچنين تصريحاتى كه در روايات اسلامى شده است، دليل ديگرى بر جنبه‌هاى تربيتى مسأله شفاعت است.

در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مى‌خوانيم: الشُّفَعاءُ خَمْسَةُ القُرْآنُ وَ الرَّحِمُ، وَ الأمانَةُ، وَ نَبِيِّكُمْ، و اهَلُ بَيْتِ نَبِيِّكُمْ: «شفيعان در قيامت پنج‌اند: قرآن، صله رحم، امانت، و پيغمبر شما و اهل بيت پيغمبرتان. [١]

در حديث ديگرى كه در مسند احمد از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم آمده است، مى‌خوانيم: تَعَلَّمُوا القُرآنَ فَانَّهُ شَافِعٌ يَوْمَ القِيامَةِ: «قرآن را فرا گيريد كه شفاعت كننده روز قيامت است». [٢]

همين معنا در نهج‌البلاغة در كلام مولاى متقيان اميرالمؤمنين علي عليه السلام آمده است: فَانَّهُ شافِعٌ مُشَفَّعٌ: «قرآن شفاعت كننده‌اى است كه شفاعتش پذيرفته مى‌شود». [٣]

از روايات متعددى نيز استفاده مى‌شود كه بهترين شفاعت كننده «توبه» است علي عليه السلام مى‌فرمايد:

لاشَفيعَ انْجَحُ مِنَ التَّوْبَةِ: «شفاعت كننده‌اى موفق‌تر از توبه نيست». [٤]

در بعضى از احاديث نيز تصريح به شفاعت انبياء و اوصياء و مؤمنين و ملائكه شده است، مانند حديثى از پيغمبر صلى الله عليه و آله و سلم كه مى‌فرمايد: (الشَّفاعَةُ لِلأْنبِياءِ وَ الأوْصِياءِ وَ المُؤْمِنينَ وَ الملائِكَةِ، وَ في المُؤْمِنينَ مَنْ يَشْفَعُ مِثْلَ رَبيعَةٍ وَ مُضَرٍ! وَ اقَلُّ المُؤْمِنينَ شَفاعَةً مَنْ يَشْفَعُ ثَلاثينَ انْساناً)!: «شفاعت براى انبياء و اوصياء و مؤمنين و فرشتگان است، و در ميان مؤمنين كسانى هستند كه به اندازه قبيله «ربيعه» و «مُضَر» را شفاعت مى‌كنند! و كمترين شفاعت مؤمن آن است كه درباره سى نفر شفاعت كند»!. [٥]

در حديث ديگرى از امام صادق عليه السلام آمده است كه روز قيامت خداوند «عالم» و «عابد» را مبعوث مى‌كند، هنگامى كه در برابر دادگاه عدل الهى قرار گيرند قيلَ لِلْعابِدِ انْطَلِقْ الى الجَنَّةِ، وَ قيلَ لِلْعالِمِ قِفْ تَشْفَعُ لِلنَّاسِ بِحُسنِ تَأديِبكَ لَهُمْ: «به عابد گفته مى‌شود: حركت كن به سوى بهشت، و به عالم گفته مى‌شود:

بايست و براى مردم شفاعت كن به خاطر تربيت خوبت نسبت به آنها»!. [٦]

[١]. ميزان الحكمه، جلد ٥، صفحه ١٢٢.

[٢]. مسند احمد، جلد ٥، صفحه ٢٥١ (چاپ بيروت دار صادر).

[٣]. نهج‌البلاغه، خطبه ١٧٦.

[٤]. نهج‌البلاغه كلمات قصار، كلمه ٣٧١.

[٥]. بحارالأنوار، جلد ٨، صفحه ٥٨، حديث ٧٥.

[٦]. همان مدرك، صفحه ٥٦، حديث ٦٦.