پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٢٥ - ١- شدت عذاب در دوزخ

ولى تفسير اول مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.

اين بود گوشه‌اى از ابعاد وسيع و گسترده آتش دوزخ و شدّت عذاب دردناك آن.

٢- غذاها و نوشيدنى‌هاى مرگبار دوزخيان‌

اشاره‌

بارها گفته‌ايم معاد جنبه جسمانى و روحانى هر دو دارد، به همين دليل كيفرها و پاداش‌ها نيز دو گانه است، و در اين ميان از جمله امورى كه مى‌تواند مايه لذّت جسم و يا سبب عذاب آن باشد، مسأله غذاها و نوشيدنى‌هاست، يك غذاى نامناسب و گلوگير و ناگوار و بدبو و بد طعم و داغ و سوزان، عذاب دردناكى است، و در مقابل، يك نوشيدنى يا غذاى لذيذ و گوارا، مايه لذت جسم و راحت تن است، حتّى در روح انسان تأثير مى‌گذارد، به او نشاط و انبساط مى‌بخشد، به عكس غذاها و نوشيدنى‌هاى ناگوار كه هم عذاب جسم است، و هم سبب ناراحتى جان.

قرآن مجيد براى اينكه بار تربيتى دوزخ را مضاعف سازد، به مجرمان و بدكاران شديداً هشدار دهد، و آنها را از اعمال زشتشان بر حذر دارد، پرده از روى كيفيّت غذاها و نوشيدنى‌هاى دوزخيان برداشته و گوشه‌اى از آن را به نمايش گذارده است.

تعبيراتى كه در اين زمينه وارد شده به قدرى هولناك و تكان دهنده است كه مى‌تواند هر انسانى را تحت تأثير قرار دهد.

با اين اشاره به قرآن باز مى‌گرديم و به آيات زير گوش دل مى‌سپاريم:

١- انَّ شَجَرَةَ الزَّقُومِ- طَعامُ الأثِيمِ- كَالمُهْلِ يَغْلِي فِي البُطُونِ- كَغَلْي الحَميمِ‌ (دخان ٤٣- ٤٦).

٢- اذلِكَ خَيْرٌ نُزُلًا امْ شَجَرةُ الزَّقُّومِ انَّها شَجَرَةٌ تَخْرُجُ في اصْلِ الجَحيم- طَلْعُها كَانَّهُ رُؤُسُ الشَّياطِينِ- فَانَّهُمْ لاكِلُونَ مِنْها فَمالِئُونَ مِنْها البُطُونَ‌ (صافات ٦٢- ٦٦).