آيا اينكه قرآن مى‌گويد كسانى كه مال يتيم را مى‌خورند آتش مى‌خورند يك تعبير مجازى است؟ آن گونه كه جمعى از مفسّران گفته‌اند، يا اينكه مى‌توا آن را بر معناى حقيقى حمل كرد، زيرا اين تعبير نشان مى‌دهد كه اعمال ما علاوه بر چهره ظاهر يك چهره باطن نيز دارد كه در اين جهان از نظر ما پنهان است، و در قيامت ظاهر مى‌شود، و مسأله تجسم اعمال نيز از همين جا سرچشمه مى‌گيرد، روى اين حساب حمل آيه بر مفهوم حقيقى بعيد به نظر نمى‌رسد (دقت كنيد).

***

١٨- رباخوارى‌

اين كار نيز از امورى است كه قرآن صريحاً مرتكبان آن را تهديد به عذاب دوزخ كرده، مى‌فرمايد.

فَمَنْ جائهُ مَوْعِظَةٌ مِنْ رَبِّهِ فَانْتَهَى فَلَهُ ما سَلَفَ، وَ امْرُهُ الَى اللَّه، وَ مَنْ عادَ فَاولئِكَ اصْحابُ النَّارِ هُمْ فيها خالِدُونَ‌: «هرگاه كسى (از ربا خواران) اندرز الهى به او رسد و خوددارى كند، سودهايى كه قبلًا (قبل از نزول حكم تحريم ربا) به دست آورده مال او است و كار او به خدا واگذار خواهد شد، اما كسانى كه باز گردند (و مرتكب اين گناه شوند) اهل آتش خواهند بود و هميشه در آن مى‌مانند» (بقره- ٢٧٥).

نظير همين معنا در آيه ١٣٠ و ١٣١ سوره آل‌عمران آمده كه رباخواران را تهديد به عذاب آتش مى‌كند، جالب اينكه مى‌گويد: اين همان عذاب و آتشى است كه در انتظار كافران است! يا ايُّها الذَّينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا اضْعافاً مُضاعَفَةً وَ اتَّقُوا اللَّه لَعَلَّكُمْ تُفْلِحونَ- و اتَّقُوا النَّارَ التي اعِدَّتْ لِلْكافِرينَ‌.

وقتى رباخواران اعلان جنگ با خدا داده‌اند يا خدا به آنها اعلان جنگ داده كه تا سر حد كافران سقوط كنند، و اين تعبيرى است بسيار تكان دهنده در مورد اين معصيت عظيم.

از بعضى از روايات استفاده مى‌شود كه رباخوارى در تمام كتب آسمانى و در تمام شرايع پيامبران خدا حرام بوده است، همان‌گونه كه در فقه الرّضا آمده است: (وَ هُو مُحَرَّمٌ عَلى لِسانِ كُلِّ نَبِيٍّ وَ في كُلِ‌

[١]. بحارالأنوار، جلد ٧٦، صفحه ٢٦٧، حديث ١.