بدل مى‌شود، اگر همه راست بگويند، درست بينديشند، انصاف بدهند و دلسوزى كنند، و با يكديگر صميمى و مؤدب باشند، همه در آرامش و نشاطند، ولى هنگامى كه پاى حرف‌هاى زشت و ناموزون، دروغ و تهمت، بدگويى و سرزنش، حرف‌هاى خشن و خارج از حدود ادب، به ميان مى‌آيد تنفس در چنان فضايى براى افراد يا شخصيت بسيار مشكل و رنج‌آور و طاقت‌فرساست.

يكى از ويژگى‌هاى بهشت همين است كه بهشتيان در طول هزاران سال نه يك دروغ مى‌شنوند، نه يك حرف ركيك، و نه يك سخن نامزون و دور از صميميت، و اين از مهمترين مواهب معنوى آنهاست.

قرآن مى‌گويد: لايَسْمَعُونَ فيها لَغْواً وَ لا تَأثيماً الّا قيلًا سَلاماً سَلاماً: «آنها در بهشت نه سخن لغو و بيهوده‌اى مى‌شنوند، نه گفتار گناه آلود- تنها چيزى كه مى‌شنوند سلام است سلام»! (واقعه ٢٥ و ٢٦).

سلام و درود آنها به يكديگر، سلام و درود فرشتگان بر آنها، و از همه بالاتر سلام خداوند بر آنان، و آنچه محتواى اين سلام‌هاست صلح و صفا و دوستى و محبت است. آرى در مجلس بهشتيان، محبت و صلح و صفا موج مى‌زند، و هر جا چنين است نمونه‌اى از بهشت است!

در جايى ديگر مى‌فرمايد: لا يَسْمَعُونَ فيها لَغْواً وَ لا كِذّاباً: «در آنجا نه سخن لغو و بيهوده‌اى مى‌شنوند و نه دروغى» (نبأ ٣٥).

«لغو» در لغت به معناى سخن بى‌ارزش است، يا به تعبير ديگر سخنى است كه از انديشه و فكر سرچشمه نمى‌گيرد، و گويا در اصل از «لَغا» كه سر و صداى گنجشكان است گرفته شده.

بسيارى از مفسّران درباره مرجع ضمير «فيها» در اين آيه دو احتمال داده‌اند: يكى اينكه به بهشت باز گردد، و ديگر اينكه به‌ كأس‌ (جام) كه در آيه قبل از آن آمده، در صورت اوّل مفهومش روشن است و در صورت دوّم مفهومش اين است كه شراب‌هاى بهشتى مستى نمى‌آورد و سخنان لغو و بيهوده در آن نيست.

ولى تفسير اوّل با معناى‌ «فى» و آيات مشابه آن سازگارتر است، همين معنا در عبارت كوتاه و روشن ديگرى نيز آمده، آنجا كه مى‌فرمايد: فى جَنَّةٍ عالِيَةٍ- لا تَسْمَعُ فيها لاغِيَةً: «چهره‌هاى شاداب (مؤمنان) در بهشتى است عالى كه در آن هيچ سخن بيهوده‌اى نمى‌شنوى» (غاشيه ١٠ و ١١). [١]

علاوه بر اينها بهشتيان سرگرمى‌هاى شادى آفرين و جلسات انس و سرور و سخنان شيرين و

[١]. آيات ديگرى در قرآن نيز تأكيد بر همين معنا دارد از جمله ٦٢ مريم و ١٠ يونس.