پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٩٢ - ١٧- خوردن مال يتيمان

اين آيه در ميان مفسّران گفتگوهاى زيادى را بر انگيخته، و در تفسير آن احتمالات زيادى را داده‌اند سخن در اين است كه زكات يكى از فروع دين است، چگونه ترك آن دليل بر كفر و شرك شمرده شده؟.

بعضى ظاهر آيه را معيار قرار داده و گفته‌اند ترك زكات هرچند توأم با انكار حكم آن نباشد به خودى خود نشانه كفر است، بعضى ديگر ترك توأم با انكار را دليل بر كفر دانسته‌اند، زيرا وجوب زكات از ضروريات اسلام است و منكر آن كافر است.

نكته‌اى كه مى‌تواند به روشن شدن تفسير آيه كمك كند اين است كه زكات در ميان دستورات اسلام موقعيت خاصى را دارد، زيرا پرداختن آن نشانه به رسميت شناختن حكومت اسلامى و ترك آن، غالباً نوعى طغيان و سركشى و قيام بر ضدّ حكومت محسوب مى‌شده، و مى‌دانيم قيام بر ضد حكومت اسلامى موجب كفر است (شرح بيشتر در اين زمينه را در تفسير نمونه جلد ٢٠، صفحه ٢١٤ تا ٢٢٠ مطالعه فرماييد).

آيه كنز (توبه- ٣٥) كه قبلًا به آن اشاره شد نيز از آياتى است كه مى‌تواند دليلى بر اين مطلب باشد كه ترك زكات از اسباب ورود در دوزخ است.

١٧- خوردن مال يتيمان‌

خوردن مال همه‌كس بدون مجوز شرعى حرام است، ولى اين حكم در مورد يتيمان بسيار مؤكدتر است، چرا كه نياز شديد آنها از يكسو و نداشتن سرپرست از سوى ديگر، و عدم امكان دفاع از خويش، از سوى سوّم، سبب مى‌شود كه مسأله از اهميت فوق‌العاده‌اى برخوردار گردد.

به همين دليل قرآن مجيد با صراحت كسانى كه اموال يتيمان را به ناحق مى‌خوردند تهديد به آتش دوزخ كرده، مى‌فرمايد: انَّ الَّذينَ يَأكُلُونَ امْوالَ اليَتامى ظُلْماً انَّما يَاكُلُونَ في بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَيَصْلَوْنَ سَعيراً: «كسانى كه اموال يتيمان را از روى ظلم مى‌خوردند فقط آتش مى‌خورند، و به زودى به آتش سوزان (دوزخ) خواهند سوخت (نساء ١).

در اخبار اسلامى از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نقل شده است كه فرمود: شَرُّ المَأْكَلِ اكْلُ مالر اليَتِيمِ ظُلماً