مزاحم‌هاى جالب دارند، چنانكه قرآن مى‌گويد: انَّ اصْحابَ الْجَنَّةِ الْيَوْمَ فى شُغُلٍ فَاكِهُونَ‌: «بهشتيان در آن روز سرگرمى‌هاى مشغول كننده دارند، و خوشحال و خندان و مسرورند».

«شغل» (بر وزن شتر) به معناى هرگونه حادثه و حالتى است كه انسان را به خود مشغول مى‌دارد، ولى در اينجا به معناى حالات سرگرم كننده مسرت بخش است، قرينه‌ «فاكهون» كه جمع‌ «فاكه» به معناى انسان مسرور و خوشحال است، از ماده‌ «فُكاهه» به معناى مزاح است و «فاكه» به گفته لسان العرب به انسان مزّاج و خوش مشرب و شيرين سخن گفته مى‌شود.

بديهى است ما نمى‌دانيم در آنجا چه سرگرمى‌هايى براى بهشتيان وجود دارد، زيرا ما همه چيز را در اين جهان با معيارهاى محدود و كوچك و كمرنگ خودمان مى‌نگريم، مسلماً نعمت‌هايى آنها را در آنجا به خود مشغول مى‌دارد كه حتى تصوّرش براى ما در اين جهان غير ممكن است.

به هر حال اين مشغوليت‌ها سبب مى‌شود كه ناراحتى‌هاى اين جهان، و هول آغاز محشر، يا از دست دادن بعضى از عزيزان را به فراموشى بسپارند، و اينكه بعضى از مفسّران اشتغالات بهشتيان را به هفت بخش يا ده بخش تقسيم كرده‌اند مسلماً به معيار تصورات آنها از سرگرمى‌هاى اين جهان است، وگرنه اوضاع در آن عالم طور ديگرى است. [١]

٦- نشاط فوق‌العاده درون‌

گاه مى‌شود انسان را به بهترين باغ‌ها دعوت مى‌كنند، و انواع وسايل پذيرائى براى او فراهم مى‌سازند، اما روحش چنان افسرده و گرفته است كه از هيچيك از آنها لذت نمى‌برد، انسان هنگامى مى‌تواند از مواهب الهى لذت برد كه روح او داراى نشاط باشد.

از آيات مختلف قرآن استفاده مى‌شود بهشتيان آنچنان غرق نشاطند كه آثار آن به خوبى در چهره‌هاى آنان موج مى‌زند، تعبيراتى كه قرآن در اين زمينه به كار برده بسيار جالب و پر جاذبه است: در يكجا مى‌فرمايد: ادْخُلُوا الْجَنَّةَ انْتُمْ وَ ازْواجُكُمْ تُحْبَرُونَ‌: (به آنها گفته مى‌شود) «وارد بهشت شويد شما و همسرانتان، در حالى كه آثار نشاط و شادى در چهره شما كاملًا هويداست» (زخرف ٧٠).

«تُحْبَرُونَ» از ماده‌ «حِبر» (بر وزن فكر) به گفته «مقاييس اللغه» در اصل به معناى آثار زيباست، و لذا به‌

[١]. همين مضمون در آيه ١٨ طور نيز آمده است.