پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٣٩ - ٦- آسانى و سختى حساب محشر

چرا كه شما در پيشگاه خدا حتى از اراضى و حيوانات سؤال مى‌شويد». [١]

اين حديث نشان مى‌دهد كه انسان حتى در برابر ويرانگى در محيط زيست و كشتن بى‌دليل حيوانات مسئوليت دارد و در آن روز باز خواست مى‌شود.

٦- آسانى و سختى حساب محشر

از مجموع روايات و حتى از اشاراتى كه در بعضى از آيات قرآن آمده، به خوبى استفاده مى‌شود كه حساب روز قيامت، فوق العاده دقيق است: در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه به مردى فرمود:

«چرا با برادر مسلمانت اين چنين رفتار مى‌كنى»؟ عرض كرد: «فدايت شوم، حقى بر او داشتم و تا آخر از او گرفتم»! امام فرمود: بگو ببينم اينكه خدا مى‌فرمايد: گروهى از بدى حساب مى‌ترسند (وَ يَخافُونَ سُوْءَ الْحِسابِ) آيا فكر مى‌كنى از ظلم و ستم خداوند بيمناكند؟ نه واللَّه!، از اين مى‌ترسند كه در حساب آنها دقت شود و تا آخرين مرحله، حساب از آنها بگيرند (پس سوء الحساب چيزى جز اين نيست). [٢]

در حديث ديگرى از امام باقر عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود: انَّما يُداقُّ اللَّهُ الْعِبادَ في الْحِسابِ يَوْمَ الْقِيامَةِ عَلَى قَدْرِ ما آتاهُمُ مِنَ العُقُولِ في الدُّنْيا: «خداوند در قيامت، نسبت به حساب هركسى به مقدار عقلى كه در دنيا به او داده دقت و سختگيرى مى‌كند». [٣]

و از اين تعبير به خوبى استفاده مى‌شود كه رابطه نزديكى در ميان «ميزان فهم و شعور» و «مسئوليت‌ها» است، چرا كه حساب الهى به نسبت مسئوليت‌ها صورت مى‌گيرد!

ولى در مقابل اين گروه كه در حسابشان سختگيرى و مناقشه مى‌شود، گروهى هستند كه حساب براى آنها بسيار آسان است، همان‌ها كه قرآن درباره آنان مى‌گويد: فَامَّا مَنْ اوتي كِتابَهُ بِيَمينِهِ يُحاسَبُ حِساباً يَسيراً: «اما كسى كه نامه اعمالش به دست راستش داده شده به زودى حساب آسانى براى او مى‌شود» (انشقاق آيه ٧ و ٨).

و در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مى‌خوانيم: ثَلاثٌ مَنْ كُنَّ فيهِ حاسَبَهُ اللَّه حِساباً يَسيراً، وَ ادْخَلَهُ الْجَنَّةَ

[١]. نهج‌البلاغه، خطبه ١٦٧.

[٢]. بحارالانوار، جلد ٧، صفحه ٢٦٦، حديث ٢٧.

[٣]. اصول كافى، جلد اول، صفحه ١١، حديث ٧.