پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٣ - صراط و مرصاد

٢- مسلماً پروردگار تو در كمينگاه است.

٣- و اگر بخواهيم چشمان آنها را محو مى‌كنيم، سپس براى عبور از راه مى‌خواهند به يكديگر پيشى بگيرند، امّا چگونه مى‌توانند ببينند؟!

٤- جهنم كمينگاهى است بزرگ!- و محل بازگشتى براى طغيانگران.

تفسير و جمع‌بندى‌

راه بهشت از دوزخ مى‌گذرد

در نخستين آيه روى سخن را به همه انسان‌ها كرده مى‌فرمايد:

«همه شما (بدون استثناء) وارد دوزخ مى‌شويد، و اين بر پروردگار تو امرى است حتمى و قطعى» (وَ انْ مِنْكُمْ الّا وارِدُها كانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْماً مَقْضِاً).

بعد مى‌افزايد: «سپس آنها را كه پرهيزگار بوده‌اند رهايى مى‌بخشيم، و ستمگران را در حالى كه به زانو در آمده‌اند در آن وا مى‌گذاريم» ثُمَّ نُنَجِّي الَّذينَ اتَّقَوا وَ نَذَرُ الظَّالِمينَ فيها جَثِيّاً.

در اينكه منظور از ورود در جهنم در اينجا چيست؟ مفسّران سخن بسيار گفته‌اند، و تفسيرهاى گوناگونى دارند:

عده‌اى بر اين عقيده‌اند كه‌ «ورود» در اينجا به معناى دخول نيست، زيرا اين واژه در اصل به معناى قصد آب كردن است، لذا هنگامى كه شتران را به سوى آب مى‌برند تعبير به‌ «اوْرَدْتُ الابِلَ الْماءَ» مى‌شود، قرآن مجيد نيز درباره موسى عليه السلام هنگامى كه در كنار چاه آب شهر مدين رسيد مى‌فرمايد: وَ لَمَّا وَرَدَ ماءَ مَدْيَنَ‌ «هنگامى كه موسى وارد آب مدين شد» (قصص ٢٣).

مفهوم اين سخن اين است كه همه انسان‌ها به نزديكى جهنم مى‌آيند و اين همان چيزى است كه از آن تفسير به «صراط» يعنى پلى كه بر روى دوزخ است شده كه همه بايد از آن بگذرند، مجرمان در همان‌جا مى‌مانند و سقوط مى‌كنند و مؤمنان به سرعت از آن مى‌گذرند و داخل بهشت، مى‌شوند، كوتاه سخن اينكه به گفته الميزان «ورود چيزى بيش از حضور و اشراف توأم با قصد نيست».

يا به تعبير فخر رازى (يكى از دو تفسيرى كه ذكر كرده) ورود به معناى نزديكى است.