٣- باز در حديث ديگرى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله آمده است كه: انا اوّلُ قادِمٍ عَلَى اللَّه يُمَّ يَقْدِمَ عَلَيَّ كِتابُ اللَّه ثُمَّ يَقْدِمُ عَلَىَّ اهل بيتى، ثُمَّ يَقْدِمُ عَلَىَّ امَّتى، فَيَقِفُوْنَ، فَيْسئلُهُمْ، ما فَعَلْتُمْ في كِتابي وَ اهْلِبيْتِ نَبِيَّكُمْ: «من نخست كسى هستم كه به پيشگاه خدا حاضر مى‌شوم سپس كتاب اللَّه (قرآن) بر من وارد مى‌شود، پس اهل‌بيتم وارد مى‌گردند، بعد امتم بر من وارد مى‌شوند، آنها مى‌ايستند و خداوند از آنها مى‌پرسد با كتاب من و اهلبيت پيامبرتان چه كرديد. [٢]

٤- در حديثى از امام باقر عليه السلام آمده است: اوَّلُ ما يُحاسَبُ بِهِ العَبْدُ الصَّلاةُ فَانْ قُبِلَتْ قُبِلَ ما سِواها: «نخستين چيزى كه بندگان بايد حساب آنرا پس دهند نماز است كه اگر قبول شود بقيه مقبول خواهد شد». [٣]

٥- در حديث ديگرى آمده است: انَّ اوَّلَ ما يُسْئَلُ عَنْه العَبْدُ يَوْمَ القيامَةِ عَنْ جُلَسائِه: «نخستين چيزى كه بنده در قيامت از آن سؤال مى‌شود درباره همنشينان اوست». [٤]

ممكن است در ميان احاديث مربوط به نخستين چيزى كه انسان از آن سؤال مى‌شود تضادى احساس شود كه اگر اين يكى اوّل است آن يكى چگونه اوّل مى‌تواند باشد، ولى ظاهراً منظور اين است كه يك گروه از كارهاست كه در مرحله اوّل از آنها سؤال مى‌شود و تمام آنچه در اين احاديث آمده جزو همان گروه است.

ضمناً اين احاديث اهميّت موضوعات مزبور را از ديدگاه اسلام روشن مى‌سازد يعنى «مسأله توحيد ايمان به نبوت، محبت اهلبيت، نماز، همنشين، ...».

اين احتمال نيز وجود دارد كه در قيامت مواقفى است كه در هر موقف اولين چيزى كه از سؤال مى‌شود يكى از اين امور است.

٦- در حديثى نيز امير مؤمنان على عليه السلام آمده است كه فرمود: اتّقُوا اللَّهَ فى عِبادِهِ وَ بِلادِهِ فَانَّكُمْ مَسئوُلونَ حَتَّى عَنِ البِقاعِ وَ البَهائِمِ: «از خدا بترسيد و پرهيزكارى را مورد بندگان خدا و شهرها و آباديش پيشه كنيد،

[١]. بحارالانوار، جلد ٧، صفحه ٢٦٣ (حديث ١٥).

[٢]. همان مدرك، حديث ٢٢.

[٣]. همان مدرك، صفحه ٢٦٧، حديث ٣٣.

[٤]. درالمنثور، جلد ٥، صفحه ٢٧٣.