پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٤٢٢ - ٣- اعراف در روايات اسلامى

مى‌خوانيم: (الأعْرافُ كُثْبانٌ بَيْنَ الجَنَّةِ وَ النَّارِ، فَيَقِفُ عَلَيْها كُلُّ نَبِيّ وَ كُلُّ خَليفَة نَبِيّ، مَعَ المُذْنِبينَ مِنْ اهْلِ الزَّمانِ كَما يَقِفُ صاحِبُ الجَيْشِ مَعَ الضُّعفاءِ مِنْ جُنْدِهِ)!: «اعراف، تلّى است در ميان بهشت و دوزخ كه هر پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و هر جانشين پيامبر با گنهكاران زمانش (با افراد ضعيف) در آنجا مى‌ايستد، همان گونه كه فرمانده لشكر با افراد ضعيف لشكر (در گذرگاه‌هاى صعب العبور) توقّف مى‌كند». [١]

در ذيل همين حديث كاملًا توضيح داده شده كه نيكوكاران قبلًا به بهشت مى‌روند و مردان الهى به گنهكارانى كه در كنار آنها هستند مى‌گويند: نگاه به برادران نيكوكارتان كنيد، بر شما پيشى گرفتيد و به بهشت رفتند، در اينجا گنهكاران نگاه مى‌كنند و به آنها درود مى‌فرستند، و اين همان است كه قرآن مى‌گويد: «وَنادَوا اصْحابَ الجَنَّةِ انْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوها وَ هُم يَطْمَعُونَ» اين گنهكاران داخل بهشت نشده و اميد دارند به بركت شفاعت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و امام عليه السلام وارد بهشت شوند .... سپس بقيه آيات را به همين ترتيب تفسير مى‌فرمايد به گونه‌اى كه هيچ ابهامى در معناى اعراف و دو گروهى كه بر آن هستند باقى نمى‌ماند، و دقيقاً تفسير را كه در بالا درباره آيات چهارگانه اعراف و ارتباط آيات با يكديگر بيان كرديم در آن منعكس است. [٢]

٤- در حديث ديگرى كه در درّالمنثور از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مى‌خوانيم: (يُجْمَعُ النَّاسُ يَوْمَ القِيامَةِ فَيُؤْمَرُ بِاهْلِ الجنَّةِ الَى الجَنَّةِ وَ يُؤْمَرُ بِاهْلِ النَّارِ الى النَّارِ، ثُمَّ يُقالُ لأصْحابِ الأعْرافِ: ما تَنْتَظِرُونَ؟ قالُوا: نَنْتَظِرُ امْرَكَ، فَيُقالُ لَهُمْ: انَّ حَسَناتُكُمْ تَجاوَزَتْ بِكُمُ النَّارَ انْ تَدْخُلُوها، وَ حالَتْ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ الجَنَّةِ خَطاياكُمْ، فَادْخُلُوا الجنَّةَ بِمغْفِرَتي وَ رَحْمتي): «خداوند روز قيامت همه مردم را جمع مى‌كند به بهشتيان گفته مى‌شود به سوى بهشت برويد، و به دوزخيان گفته مى‌شود به سوى جهنم! سپس به اصحاب اعراف گفته مى‌شود انتظار چه چيز مى‌كشيد؟ عرض مى‌كنند: انتظار فرمان تو را (اى پروردگار) به آنها گفته مى‌شود: حسناتتان شما را از ورود در دوزخ رهايى بخشيده، ولى گناهانتان مانع ورود در بهشت شده، اكنون وارد بهشت شويد به مغفرت و رحمت من»! [٣]

البته سبب ورود در بهشت در اينجا همان شفاعت شفيعان و رجال الهى اعراف به فرمان خدا مى‌باشد.

[١]. مجمع‌البيان، جلد ٣ و ٤، صفحه ٤٢٣.

[٢]. مجمع‌البيان، جلد ٣ و ٤، صفحه ٤٢٣.

[٣]. درّالمنثور، جلد ٣، صفحه ٨٧.