تلاش و تن دادن به انواع گناهان و جرائم سنگين به قسمتى از منظور خود نائل گردند، ولى كانون قهر و غضب الهى دوزخ در انتظار آنهاست، هم جسم آنها را مى‌سوزاند و هم به حكم اينكه «مذموم» و «مدحور» و رانده شده درگاه خدايند روح آنها را. [١]

***

١٢- زر اندوزى‌

گرچه زر اندوزى يكى از مظاهر دنياپرستى است ولى روى اين موضوع بالخصوص در قرآن مجيد، به عنوان يكى از اسباب گرفتارى در آتش دوزخ تكيه شده، آنجا كه مى‌فرمايد: وَالذَّينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَ الفِضَّةَ وَ لا يُنْفِقُونَها في سَبيلِ اللَّه فَبْشرهُم بِعذابٍ اليمٍ- يَومَ يُحْمى‌ عَلَيْها في نارِ جَهَنَمَ فَتُكْوى‌ بِها جباهُهُم وَ ظُهورُهُم هذا ما كَنَزْتُمْ لانْفُسِكُم فَذُوقوا ما كُنْتُم تَكْنِزُونَ‌: «آنها كه طلا و نقره را گنجينه مى‌سازند و در راه خدا انفاق نمى‌كنند، آنها را به مجازات دردناك بشارت ده- در آن روز كه آن (سكّه‌هاى طلا و نقره) را در آتش دوزخ مى‌گذراند و به وسيله آن صورت‌ها و پهلوها و پشت‌هايشان را داغ مى‌كنند (و به آنها مى‌گويند) اين همان چيزى است كه براى خود گنجينه ساختيد، پس بچشيد (عذاب) آنچه را براى خود اندوختيد» (توبه ٣٤- ٣٥). [٢]

اين آيه داراى نكات و بحث‌هاى زيادى است كه در جاى خود مطرح خواهد شد اما آنچه در اينجا لازم است به آن اشاره كنيم، دو نكته است: نخست‌ اينكه جمع ثروت تا چه اندازه كنز محسوب مى‌شود؟

اين مطلبى است كه در ميان مفسّران سخت مورد گفتگو است، آنچه در بسيارى از روايات در منابع شيعه و اهل سنت آمده، و بسيارى از مفسّران آن را برگزيده‌اند اين است كه: هر مالى كه زكات آن پرداخته شود كنز محسوب نمى‌شود (ايُ مالٍ ادِّيَتْ زَكاتُه فَلَيْسَ بِكَنْزٍ). [٣]

البته ممكن است در مواقع فوق‌العاده و هنگامى كه حفظ مصالح جامعه اسلامى ايجاب كند از سوى حكومت اسلامى محدوديت‌هايى براى جمع ثروت بيان شود- (چنانكه در بعضى از روايات از علي عليه السلام نقل شده) و يا از اين فراتر در يك مقطع خاص اعلام گردد كه همه اندوختها و ذخائر براى حفظ

[١]. شبيه هيمن معنا در سوره نازعات آيه ٣٨ آمده است كه هركس دنيا را بر آخرت مقدم دارد جايگاهش دوزخ است.

[٢]. شبيه همين معنا در سوره همزه آيه ٢ تا ٦ و سوره مسد آيه ٢ و ٣ و سوره حاقه آيه ٢٨ تا ٣١ آمده است.

[٣]. براى توضيح بيشتر به تفسير نمونه، جلد ٧، صفحه ٣٩٤ به بعد مراجعه كنيد.