صورت طرفينى خلق و خالق اشاره كرده مى‌فرمايد: رَضِىَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُوا عَنْهُ ذلِكَ الْفَوزُ الْعَظيمُ‌: «هم خداوند از آنها خشنود است و هم آنها از خدا خشنود خواهند بود، و اين است پيروزى بزرگ» و چه خوش باشد كه اين رضايت از هر دو سر باشد، آن قدر بر بندگان ببخشد كه غرق رضا شوند، و آنقدر نيز به آنها محبت كند كه رضايت كامل خود را به آنان اعلام دارد، كوتاه سخن اينكه پيروزى فراتر از اين نيست كه انسان احساس كند مولا و محبوب و معبودش از او راضى است، و نشانه اين رضا و خشنودى آن است كه هرچه از مواهب در تصور مى‌گنجد يا نمى‌گنجد به او عنايت فرموده است.

تعبير به‌ راضِيَةً مَرْضيَّةً در آيه ٢٨ سوره فجر كه توصيف است براى روح مطمئنه بندگان خالص خدا كه به جوار قرب محبوب راه مى‌يابند نيز اشاره به همين معناست، مى‌گويد: صاحب روح مطمئنه به سوى خدا باز مى‌گردد در حالى كه هم او از خشنود است، و هم خدا از او خشنود، و اينجاست كه فرمان‌ فَادْخُلى فى عِبادى‌ (در سلك بندگانم دراى) به صورت تاج كرامتى بر فرق او نهاده مى‌شود، چه افتخار بزرگى كه انسان مخاطب به خطاب‌ عبادى‌ (بنده خاص من) شود؟!

آرى اين است پاداش كسانى كه از مرحله نفس‌ «امّاره» و «لوّامه» فراتر رفته و به عالم‌ «نفسه مطمئنه» گام نهاده‌اند، هوس‌هاى سركش را رام كرده و شيطان را مهار زده، و بر مركب تقوى و پرهيزكارى سوار شده‌اند.

آيات مربوط به رضا و خشنودى خداوند در قيامت به عنوان يك موهبت عظيم معنوى منحصر به آنچه در بالا آمد نيست، همين معنا در آيات مشابه ديگرى نيز ديده مى‌شود كه حكايت از اهميت فوق‌العاده اين موضوع مى‌كند. [١]

***

٨- نظر خدا به آنها و نظر آنها به خدا!

يكى از با ارزش‌ترين لذائذ معنوى آن است كه محبوب جامع كل كمالات نظر لطف به انسان بيفكند، و با او سخن بگويد، و از آن فراتر اينكه انسان بتواند به مقام شهود ذات پاك او برسد، يعنى با چشم دل او را ببيند، و غرق درياى جمال او گردد.

[١]. به آيات ٧ قارعه، ٢١ توبه، ٢٠ حديد، و ٨ بينه مراجعه فرماييد.