پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٩ - حقيقت صراط چيست؟

يَعْرِفُهُ في الدُّنْيا زَلَّتْ قَدَمُهُ عَنِ الصِّراطِ في الاخِرَةِ، فَتَردَّى في نارِ جَهَنَّمَ: دو صراط است، صراطى در دنيا و صراطى در آخرت، و امّا صراط در دنيا همان امام واجب الاطاعه است، هركس او را بشناسد و به هدايت او اقتدى كند از صراطى كه پلى است بر جهنم در آخرت مى‌گذرد، و هركس او را در دنيا نشناسد قدمش بر صراط آخرت مى‌لرزد و در آتش جهنم سقوط مى‌كند». [١]

در تفسير امام حسن عسكرى عليه السلام اين دو صراط (صراط دنيا و آخرت) به صراط مستقيم معتدل بين «غلّو» و «تقصير» و «صراط آخرت» تفسير شده است. [٢]

اين نكته نيز قابل توجّه است كه در روايات اسلامى عبور از اين راه پر خطر مشكل شمرده شده است، در حديثى از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم (وهم از امام صادق عليه السلام آمده است: انَّ عَلَى جَهَنَّمَ جِسْراً ادَقُّ مِنْ الشَّعْرِ وَاحَدُّ مِنْ السَّيفِ: «بر دوزخ پلى است باريك‌تر از مو و تيزتر از شمشير»!. [٣]

صراط «مستقيم» و حقيقت‌ «ولايت» و «عدالت» در اين دنيا نيز چنين است، باريكتر از مو، و تيزتر از شمشير، چرا كه خطّ مستقيم خط باريكى بيش نيست، و بقيه هر چه هست خطوط انحرافى در چپ و راست است.

و طبيعى است كه صراط قيامت كه تجسّم عينى از اين صراط است چنين باشد.

ولى با اين حال همان‌گونه كه قبلًا نيز اشاره شد گروهى با سرعت در سايه ايمان و اعمال صالح از اين جاده خطرناك مى‌گذرند.

بدون شك ارتباط با پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم و خاندان رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم مى‌تواند عبور از اين جاده مخوف را آسان سازد، در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مى‌خوانيم: اذا كانَ يَوْمُ الْقِيامَةِ وَ نُصِبَ الصِّراطُ عَلَى جَهَنَّمَ لَمْ يَجُزْ عَلَيْهِ الا مَنْ كانَ مَعَهُ جَوازٌ فيه وَلايَةُ عَليِّ بْنِ ابي طالِبٍ عليه السلام‌!: «روز قيامت هنگامى كه صراط روى جهنم قرار داده شود تنها كسانى از آن عبور مى‌كنند كه اجازه‌اى داشته باشند و در آن اجازه ولايت علي بن ابي طالب عليه السلام بوده باشد». [٤]

نظير همين معنا به تعبير ديگر درباره بانوى اسلام فاطمه زهرا عليها السلام آمده است.

[١]. معانى الاخبار، صفحه ٣٢، حديث ١.

[٢]. بحار، جلد ٨، صفحه ٦٩، حديث ١٨.

[٣]. ميزان الحكمه، جلد ٥، صفحه ٣٤٨- در حديث امام صادق عليه السلام به جاى جمله: انَّ عَلَى جَهَنَّمَ جِسْراً كلمه‌ الصراط آمده است (بحار، جلد ٨، صفحه ٦٤، حديث ١).

[٤]. بحارالانوار، جلد ٨، صفحه ٦٨، حديث ١١.