ناگفته نماند كه از آيات سوره مطففين (آيه ٧ و ١٨) ممكن است استفاده شود كه‌ «ابْرارْ» و «فُجّارْ» «نيكان» و «بدان» نيز هريك كتابى مخصوص به خود دارند انَّ كِتابَ الْفُجّارِ لَفي سِجِّينٍ ... انَّ كِتابَ الْابْرارِ لَفى عِلِّيِّينَ‌، و اين نوع چهارمى از نامه‌هاى اعمال محسوب مى‌شود.

به هر حال واضح است كه منافاتى در ميان اين كتاب‌ها نيست، و هيچ مانعى ندارد كه يك «عمل» را براى محكم كارى و تأكيد در كتاب‌ها و دفترهاى متعدد ثبت كنند، مردم در زندگى دنياى خود نيز گاه چنين كارهايى را انجام مى‌دهند.

و در هر صورت اينها همه تأكيدى است براى اين حقيقت كه انسان كاملًا بيدار و هشيار باشد، و بداند اعمال او نه در يك جا كه در چندين جا ثبت و ضبط مى‌شود و امكان ندارد كارى از او سر زند و روز قيامت حساب نشود، و تازه در ماوراى همه اينها علم و آگاهى پروردگار است.

***

٥- ويژگى‌هاى نامه اعمال‌

از مجموع آيات و روايات گذاشته مشخصات زير براى نامه اعمال به دست مى‌آيد:

١- نامه اعمال كارنامه تمامى عمر انسان است، و هيچ چيز را فرو گذار نمى‌كند.

٢- نامه اعمال چنان گويا و زنده است كه جايى براى كمترين انكار يا شك و ترديد باقى نمى‌گذارد، و هركس مى‌تواند با مشاهده آن قضاوت كند، حتى خود مجرمان درباره خودشان!

٣- نويسندگان نامه اعمال دو فرشته‌اند كه به خاطر تعبيرات قرآن «رقيب» و «عتيد» نام گرفته‌اند، و چنانكه گفتيم از بعضى روايات استفاده مى‌شود كه فرشتگان روز و شب از هم جدا هستند، و هر كدام جاى خود را به ديگرى مى‌دهند، در بعضى از آيات قرآن نيز اشاره سربسته‌اى به اين معنا ديده مى‌شود.

٤- از بعضى از روايات برمى‌آيد كه علاوه بر آنها فرشتگان ديگرى نيز مأموريت ثبت بعضى از اعمال خاص هستند، مثلًا در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مى‌خوانيم: اذا كانَ يَوْمُ الْجُمْعَةِ كانَ عَلَى كُلِّ بابٍ مِنْ ابْوابِ الْمَسْجِدِ ملائِكَةٌ يَكْتُبُونَ الْاوَّلَ فَالْاوَّلَ، فَاذا جَلَسَ الْامامُ طَوَوْا الصُّحُفَ وَ جاؤُا يَسْتَمِعُونَ الذِّكْرَا:

[١]. تفسير الميزان جلد ٣، صفحه ٣٤٨.