اشياء تزيين شده‌ «مُحَبَّر» (بر وزن مشجّر) گفته مى‌شود، و به مركب‌ «حِبر» مى‌گويند چون اثر جالبى از خود به يادگار مى‌گذارد، و به علماء «احبار» مى‌گويند چون آثار با ارزشى دارند، اين واژه به معناى سرور و نشاطى كه اثرش در چهره ظاهر باشد نيز اطلاق مى‌شود، و در اينجا همين معنا مراد است. [١]

اين مطلب با تعبير ديگرى در آيه ٢٤ مطففين آمده است: تَعْرِفُ فى وُجُوهِهِمْ نَظْرَةَ النَّعيمِ‌: «در چهره‌هاى آنها طراوت و نشاط نعمت را مشاهده مى‌كنى»!

«نَظْرَة» در اصل به معنى زيبايى است، و منظور از «نظرة النعيم» طراوت و شادابى خاصى است كه بر اثر وفور نعمت و زندگى مرفه به انسان دست مى‌دهد و حكايت از نشاط درونى مى‌كند، و چنان است كه «رنگ رخساره خبر مى‌دهد از سرّ درون». [٢]

بعضى از مفسّران اين واژه را به معناى شادمان و خندان بودن تفسير كرده‌اند، همان‌گونه كه در آيه ٣٩ عبس نيز آمده: وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ مُسْفِرةٌ ضاحِكَةٌ مُسْتَبْشِرَةٌ: «صورت‌هايى در آن روز گشاهده و نورانى و خندان و مسرور است». [٣]

ولى آيات قبل از آن را به معناى نورانيت و زيبايى و درخشندگى كه با هيچ بيانى قابل توصيف نباشد تفسير كرده‌اند [٤] و بالاخره بعضى هم آن را به معناى بشاشتى كه از احساس رضاى محبوب يعنى خداوند در چهره آنان نمايان مى‌گردد مى‌دانند. [٥]

در تعبير ديگرى در آيه ٨ غاشيه مى‌خوانيم: وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ ناعِمَةٌ لِسَعْيِها راضِيَةٌ: «چهره‌هايى در آن روز شاداب و با طراوت است (زيرا) از سعى و تلاش خود خشنود است».

«ناعِمَةٌ» از ماده «نعمت» گرفته شده، و در اينجا به معناى غرق نعمت بودن است آن چنان كه آثارش از خوشحالى و سرور و شادابى و طراوت در چهره ظاهر شود، بعضى نيز گفته‌اند از «نعومت» به معناى نرمى و لطافت گرفته شده كه آن نيز نتيجه نعمت‌هاى گوناگون است. [٦]

بديهى است اين طراوت و شادابى و صورت‌هاى نورانى به گفته بعضى از مفسّران همچون ماه شب چهارده مى‌درخشد تنها معلول نعمت‌هاى مادى نيست، چرا كه نعمت‌هاى مادى به تنهايى نمى‌تواند

[١]. همين معنا در سوره روم آيه ١٥ آمده است.

[٢]. شبيه همين تعبير در آيات ٢٢ قيامت و ١١ سوره دهر آمده است.

[٣]. تفسير فخر رازي، جلد ٣١، صفحه ٩٨ (به عنوان يك قول نقل شده است).

[٤]. همان مدرك، صفحه ٩٩.

[٥]. روح البيان، جلد ١٠، صفحه ٣٧١.

[٦]. تفسير الميزان، جلد ٢٠، صفحه ٢٧٤.