پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٤ - ٧- طغيانگرى و استكبار

٦- پيروى از شيطان‌

از عوامل مهم سقوط در اين كانون قهر و غضب الهى تسليم شياطين شدن و زمام اختيار خد را به دست آنها سپردن است، چنان كه قرآن در ١٨ اعراف مى‌گويد: «هنگامى كه شيطان رانده درگاه خدا شد خداوند به او خطاب كرد: قالَ اخْرُجْ مِنها مَذْمُوْماً مَدْحُوراً لِمَنْ تَبِعَكَ مِنْهُمْ لَامْلَئَنَّ جَهَنَّمَ مِنْكُمْ اجْمَعينَ‌ فرمود:

از آن (مقام) با ننگ و خوارى بيرون رو، سوگند ياد مى‌كنم كه هركس از انسان‌ها از تو پيروى كند جهنم را از همگى آنها پر مى‌سازم».

گرچه در اين آيه سخن از خصوص ابليس رئيس شياطين است، ولى مى‌دانيم خط شياطين كه همه پيرو ابليسند همه‌جا يكى است، و پيروى از شياطين جن و انس پيروى از ابليس محسوب مى‌شود، و سرنوشت همه اين پيروان سقوط در دوزخ است.

آنها با وعده‌هاى دروغين، تزيين شهوات، دعوت به گناهان، منع از خيرات، و تشويق به انحرافات، پيروان خود را از خدا دور ساخته و به آتش قهر و غضب او گرفتار مى‌سازند. [١]

٧- طغيانگرى و استكبار

«تكبّر» چه در برابر خالق باشد، چه در برابر خلق، و چه در مقابل حقايق (انسان از تسليم در برابر حق روى گردان باشد) از اسباب سقوط در دوزخ است، «استكبار» (خود برتر بينى) كه سرچشمه اصلى بسيارى از جنايات و ظلم‌ها و ستم‌ها و حق كشى‌هاست، نيز همانند تكبّر است كه آدمى را در اين كانون قهر و غضب وارد مى‌سازد.

قرآن مجيد آيه ٦٠ زمر مى‌فرمايد: الَيْسَ في جَهَنَمَ مَثْوىً لِلمُتَكَبِّرينَ): «آيا در دوزخ جايگاهى براى متكبّران نيست».

و در آيه ٣٦ اعراف مى‌فرمايد: وَ الذَّينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْها اولئِكَ اصحابُ النارِ هُمْ فيها خالِدُونَ): «كسانى كه آيات ما را تكذيب كردند و در برابر آن تكبّر ورزيدند، اهل آتشند و هميشه در آن خواهند ماند». [٢]

[١]. شبيه همين معنا در سوره لقمان آيه ٢١ و سوره ابراهيم، آيه ٢٢ نيز آمده است.

[٢]. شبيه همين معنا در ٦٠ و ٧٢ و ٧٦ غافر و ٤٠ و ٤١ اعراف و ٢١ و ٢٢ نبأ و ٣٧ نازعات و ٥٥ و ٥٦ ص آمده است.