پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣١ - ٩- آنچه بخواهند به آنها مىدهند

نيست، بيانگر اين حقيقت است كه در هيچيك از اين دو بخش نيز محدوديتى نيست.

به تعبير ديگر: در آنجا خداوند آنچنان قدرتى به انسان مى‌بخشد كه اراده او سبب پيدايش هرگونه موهبتى است، به خلاف دنيا كه اراده انسان هميشه تابع وجود اسباب و فراهم بودن زمينه‌هاست، انسان هنگامى اراده گردش باغ و صحرا مى‌كند كه مناسب باشد و درختان سرسبز و خرم، هرگز اراده انسان بهار آفرين و طراوت بخش باغ و بستان نيست ولى در قيامت به محض اينكه چيزى را مى‌خواهد و طلب مى‌كند به فرمان پروردگار ايجاد مى‌شود و اين امتياز عجيبى است. [١]

بعضى از مفسّران كه تعصّب خاصى روى مسأله رؤيت خداوند دارند باز در اينجا به سراغ اين مسأله رفته‌اند كه اين آيه مسأله رؤيت را نيز شامل مى‌شود چه كسى است كه نخواهد خدا را ببيند؟!. [٢]

ولى اشتباه بزرگ آنها اينجاست كه نمى‌خواهند اين واقعيت را بپذيرند كه مشاهده حسى درباره خداوند غير ممكن است، چرا كه جسم بودن و مكان و جهت داشتن از صفات ويژه مخلوقات است و اين درباره ذات پاك خداوند محال است و بهشتيان هرگز تقاضاى محال نمى‌كنند، اما مشاهده قلبى و باطنى هم در اين جهان ميسر است و هم در جهان ديگر.

جالب اينكه در تعبير ديگرى در اين زمينه در آيه ٣٥ ق مى‌خوانيم: لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فيها وَ لَدَيْنا مَزيدٌ:

«هرچه بخواهند، در بهشت براى آنها هست و نزد ما اضافات ديگرى است»!

اين تعبير نشان مى‌دهد كه با تمام وسعتى كه جمله‌ لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فيها دارد، و تمام آنچه را اراده كنند شامل مى‌شود، خداوند افزون بر آن نعمت‌ها و مواهبى كه هرگز به فكر هيچ انسانى نرسيده و نمى‌رسد، و به هيچ خاطرى خطور نكرده و نمى‌كند، براى آنها فراهم ساخته است، و الطاف بى‌دريغش را به گونه‌اى كه با هيچ بيانى قابل توصيف نيست شامل حال آنها مى‌كند!

از بعضى از روايات استفاده مى‌شود كه جمله‌ وَلَدَيْنا مَزيدٌ اشاره به روزهاى جمعه بهشتيان است كه در آن روزها كرامات تازه، و عنايات ويژه‌اى، از سوى پروردگار نسبت به آنها مى‌شود، كه هفتاد بار از آنچه دارند برتر و بالاتر است‌ [٣] آيات ديگرى در قرآن نيز وجود دارد كه كم و بيش با آيات فوق هماهنگ است. [٤]

[١]. اقتباس از تفسير الميزان، جلد ١٧، صفحه ٢٦٠.

[٢]. تفسير فخر رازي، جلد ٢٦، صفحه ٢٨٠.

[٣]. بحارالأنوار، جلد ٨، صفحه ١٢٦، حديث ٢٧.

[٤]. از جمله آيات ٥٧ يس و ٣١ فصلت است كه با تعبير «و لهم ما يدّعون» (براى آنها هر چه طلب كنند خواهد بود) يا «و لكم فيها ما تدعون» (براى شما در آنجا هر چه طلب كنيد خواهد بود) نيز شامل مواهب گوناگون معنوى مى‌شود.