پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٥ - صراط و مرصاد

ابراهيم شده». [١]

اگر اين تفسير را انتخاب كنيم آيه دليلى بر مسأله پل صراط نخواهد بود.

در دوّمين آيه به عنوان تهديدى نسبت به طغيان‌گران، بعد از ذكر عذاب دنيوى آنها و مجازات‌هاى دردناكى كه دامن‌گير آنها شده، مى‌فرمايد: «پروردگار تو مسلماً در كمينگاه است» (انَّ رَبّكَ لَبِالمِرْصادَ).

«مرصاد» از ماده «رصد» (بر وزن حَسَدْ) به معناى آمادگى براى مراقبت از چيزى است، و اين همان است كه در فارسى از آن تعبير به در كمين بودن مى‌كنيم، بنابراين «مرصاد» به معناى «كمينگاه» است.

در اينكه منظور از «مرصاد» در اينجا چيست؟ بعضى گفته‌اند يعنى خداوند در كمين گردنكشان در اين دنياست و به موقع آنها را در هم مى‌كوبد، و به تعبيرى كه در تفسير الميزان آمده «خداوند مراقب اعمال بندگان خويش است، تا زمانى كه طغيان و فساد را از حد بگذرانند آنها را به اشدّ عذاب مجازات مى‌كند». [٢]

در اين صورت در آيه اشاره‌اى به مسأله «صراط» نيست، ولى در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم كه فرمود: المِرْصادُ قَنْطَرَةٌ عَلَى الصِّراطِ لا يَجُوْزُها عَبْدٌ بِمَظْلَمَةٍ: «مرصاد پلى است بر صراط، كسى كه حق مظلومى بر گردن او باشد از آن نخواهد گذشت»!. [٣]

در حديث ديگرى كه در روضه كافى از امام باقر عليه السلام از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نقل شده مى‌خوانيم كه بعد از ذكر مشخصات پل صراط فرمود: وَ هُوَ قَوْلُ اللَّه تَبارَكَ وَ تَعالى انَّ رَبَّكَ لَبِالْمِرْصادِ: «اين همان چيزى است كه خداوند متعال فرموده ان ربك لبالمرصاد». [٤]

[١]. تفسير ابو الفتوح رازى، جلد ٧، صفحه ٤٣١ (اين حديث را جمعى ديگر از مفسّران از جمله در نور الثقلين و تفسير فخررازى نقل كرده‌اند).

[٢]. تفسير الميزان، جلد ٢٠، صفحه ٤٠٩ (صفحه ٢٨١ طبع بيروت).

[٣]. بحارالانوار، جلد ٨، صفحه ٦٤- همين روايت در تفسير برهان، جلد ٤، صفحه ٤٥٨ به عنوان تفسيرى بر آيه شريفه‌ ان ربك لبالمرصاد از امام صادق عليه السلام نقل شده است.

[٤]. نورالثقلين، جلد ٥، صفحه ٥٧٢- تفسير برهان، جلد ٤، صفحه ٤٥٨.