پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٠٠ - در آنجا اعمالتان تحويل داده مىشود

نخواهد شد».

ثُمَّ تُوَفى‌ كُلُّ نَفْسٍ ما كَسَبَتْ وَ هُمْ لا يُظْلَمُونَ‌.

وُفِّيَتْ وَ تُوَفّى وَ يُوَفِّى‌ همه از ماده «وفا» است كه به معناى رسيدن به كمال است، و تَوْفِيَة به معناى پرداختن چيزى به طور كامل مى‌باشد و تَوَفّى‌ به معناى گرفتن چيزى به طور كامل است.

بايد توجه داشت كه قرآن در بعضى از موارد مى‌گويد: «صابران پاداش خود را بى حساب مى‌گيرند».

انَّما يَوَفّى الصَّابِرُونَ اجْرَهُمْ بِغَيْرِ حِسابٍ‌ (زمر ١٠)

ولى در آيات فوق و بعضى ديگر از آيات قرآن مى‌گويد: خود اعمال را دريافت مى‌دارند، و چنانكه خواهيم گفت اين دو با يكديگر منافات ندارد، چرا كه از مجموع آيات قرآن استفاده مى‌شود و در آن روز هم پاداش و كيفر به اعمال تعلق مى‌گيرد، و هم نفس اعمال آدمى نزد او خواهد آمد، اين درست به آن مى‌ماند كه اگر انسان از مقررات رانندگى تخلف كند احياناً هم گرفتار خسارت تصادف‌ها مى‌شود، و هم مشمول جريمه!

و اينكه بسيارى از مفسران تمام اين آيات را كنايه از پرداخت جزاى اعمال گرفته‌اند سخنى است كه دليل روشنى ندارد، بلكه چنانكه ديديم بسيارى ديگر از آيات قرآن و احاديث فراوانى كه بعداً اشاره خواهد شد همه گواه بر تجسم اعمال انسان در آن روز است، و لذا ما اين آيات را بر همان معنى ظاهرش رها مى‌سازيم و بر اساس آن بحث تجسّم اعمال را بنا مى‌نهيم همان گونه كه جمعى از محققان اهل تفسير و حديث چنين كرده‌اند.

در يازدهمين آيه بعد از اشاره به اموالى كه مردم به صورت گنجينه در مى‌آورند و در راه خدا انفاق نمى‌كنند و عذاب دردناكى كه دامان آنها را مى‌گيرد مى‌فرمايد: «اين عذاب دردناك روزى است كه آن سكه‌ها را در آتش جهنم گرم و سوزان كرده با آن صورت‌ها و پهلوها و پشت هايشان را داغ مى‌كنند (و به آنها مى‌گويند) اين همان چيزى است كه براى خود گنجينه مى‌ساختيد! پس بچشيد آنچه را براى خود گنج كرديد»!

يَوْمَ يُحْمى‌ عَلَيْها فى نارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوى‌ بِها جِباهُهُمْ وَ ظُهُوُرُهُمْ هذا ما كَنَزْتُمْ لإنْفُسِكُمْ فَذُقوا ما كُنْتُمْ‌