پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٩ - نامه عمل ما در برابر چشم همگان!

آنها در ميان بادهاى كشنده و آب‌هاى سوزان هستند» وَ اصْحابُ الشِّمالِ ما اصْحابُ الشِّمالِ فى سَمُومٍ وَ حَميمٍ‌

در تفسير اين آيات، بسيارى از مفسّران همان معانى ذكر شده در تفسير آيات قبل را برگزيده‌اند، گاه گفته‌اند منظور كسانى هستند كه نامه اعمالشان به دست راست يا به دست چپ آنها داده مى‌شود، و گاه آنها را صاحبان يمن و بركت و خوشبختى يا صاحبان تيره روزى و بدبختى، و گاه به معناى كسانى كه از سمت راست به سوى بهشت يا از سمت چپ به سوى جهنم مى‌روند و يا نور آنها در سمت راستشان به حركت در مى‌آيد دانسته‌اند. [١]

نامه عمل ما در برابر چشم همگان!

در پانزدهمين و آخرين آيه به تعبير تازه‌اى در زمينه نامه اعمال برخورد مى‌كنيم كه بسيار گوياست مى‌فرمايد: «در آن هنگام كه نامه‌هاى اعمال گشوده شود .... در آن موقع هركس مى‌داند چه چيزى را آماده كرده است»؟! وَ اذَا الصُّحُفُ نُشِرَتْ ... عَلِمَتْ نَفْسٌ ما احْضَرَتْ‌

«نُشِرَتْ» از ماده «نشر» به معناى گستردن و باز كردن است اين تعبير در مورد نامه عمل يا به خاطر آن است كه به هنگام مرگ پيچيده مى‌شود و در قيامت به هنگام حساب گشوده خواهد شد، مانند پرونده‌هايى كه با ختم بازپرسى بسته مى‌شود، و سپس در دادگاه باز مى‌شود و يا به خاطر آن است كه همه آنها نزد خداوند جمع است و در قيامت در ميان صاحبانش منتشر و تقسيم مى‌شود.

هريك از مفسّران يكى از اين معانى را برگزيده و بعضى دو احتمال را با هم ذكر كرده‌اند اما تفسير اوّل مناسب‌تر به نظر مى‌رسد.

به هر حال نامه‌هاى اعمال چنان گسترده خواهد شد كه نه تنها صاحبان آنها از آن آگاهى مى‌يابند و اعمال فراموش شده را به خاطر مى‌آورند، بلكه اهل محشر نيز از آن مطلع و آگاه مى‌شوند، و اين خود يكى از اسباب شادى و آرامش نيكو كاران و ناراحتى و عذاب بدكاران است.

آيه ١٣ سوره اسراء كه مى‌گويد: وَ نُخْرِجُ لَهُ يَوْمَ الْقيامَةِ كِتاباً يَلْقيهُ مَنْشُوراً (روز قيامت براى او نامه‌اى‌

[١]. تفسير تبيان (جلد ٩، صفحه ٤٩٣) و تفسير مجمع‌البيان و تفسير فخر رازى و تفسير فى ظلال القرآن (ذيل آيات مورد بحث).