خلوص عقيده، خلوص عمل، و خلوص نيت يكى ديگر از كليدهاى بهشت است، چنانكه در آيات ٣٩ تا ٤٣ صافات مى‌خوانيم: «وَ ما تُجْزَوْنَ الا ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ- الا عِبادَ اللَّه الْمُخْلَصينَ- اؤلئكَ لَهُمْ رِزْقٌ مَعْلُومٌ- فَواكِهُ وَهُمْ مُكْرَمُونَ- في جَنَّاتِ النَعيمِ»: «شما جز به همان اعمالى كه انجام مى‌داديد جزا داده نمى‌شويد، مگر بندگان مخلص خدا كه براى آنها روزى معين و ويژه‌اى است، ميوه‌هاى گوناگون، و آنها مورد احترامند، در باغ‌هاى پر نعمت بهشت»!

در اين آيات پس از آنكه به كيفرهاى دردناك دوزخيان اشاره مى‌كند «مخلصين» را استثناء كرده، و مى‌گويد آنها از همه اين كيفرها بركنارند. [١]

اما بايد ديد «مَخلَصين» (با فتح لام) چه كسانى هستند؟ با دقت در آيات قرآن اين نكته مهم به دست مى‌آيد كه «مخلِص» (به كسر لام) يعنى كسى كه خود و اعمال و نيت خود را خالص كرده، غالباً در مواردى به كار رفته كه انسان در مراحل خودسازى بوده است، در حالى كه‌ «مخلَص» (به فتح لام) يعنى خالص شدگان، بر كسانى اطلاق شده كه از نظر ايمان و معرفت و عمل به مقام والايى رسيده‌اند كه از قلمرو نفوذ وسوسه‌هاى شيطانى خارج شده و مصونيت يافته‌اند و ابليس در مقابل آنها سپر انداخته است، چنانكه قرآن از قول ابليس نقل مى‌كند: فَبِعِزَّتِكَ لأغْوِيَنَّهُمْ اجمعين الا عِبادَكَ مِنْهُمُ الْمُخْلَصينَ: «به عزتت سوگند كه همه آنها را جز بندگان مخلصت! گمراه خواهم كرد» (سوره ص آيه ٨٣).

در حقيقت ناخالصى‌هاى وجود انسان بر دو گونه است: بخشى از آن قابل تشخيص و رفع است، و بخشى از آن به قدرى باريك و مخفى است كه يا بر انسان پوشيده است، و يا اگر هم آشكار گردد قدرت براى برطرف ساختن آن را ندارد، هنگامى كه انسان در راه اخلاص قدم بگذارد و بخش اوّل از ناخالصى‌ها را كه توان اوست از روح و جان و اعمال خود برچيند، خداوند بزرگ به لطف و كرمش بخش دوّم را از او بر مى‌چيند، اينجاست كه شايسته نام «مخلَص» (خالص شده) خواهد بود.

عجيب اينكه خداوند براى اين دسته امتيازاتى قائل شده كه براى هيچيك از بندگانش قائل نشده‌

[١]. روشن است كه با اين حال استثناء منقطع است، همان‌گونه كه بسيارى از مفسّران تصريح كرده‌اند، ولى اگر كه‌ «ما تجزون» خطاب به همه انسان‌ها اعم از مؤمن و كافر باشد در اين صورت استثناء متصل خواهد بود اما اين احتمال بعيد به نظر مى‌رسد.