مفهوم اين سخن آن نيست كه در آنجا طاعات و عبادات و اعمالى دارند، چرا كه بهشت دار تكليف نيست، زيرا عناصر اوليه تكليف در آنجا وجود ندارد، بلكه در پرتو اعمالى كه در اين جهان انجام داده‌اند همچنان به سير تكاملى خويش ادامه مى‌دهند.

درست همانند بعضى درختان پر بارى كه انسان يكبار آن را غرس مى‌كند ولى مرتباً جوانه مى‌زند و ريشه مى‌دواند و از نقاط ديگر سر بر مى‌آورد و دشت و صحرا را فرا مى‌گيرد!

يا همانند سفينه‌هاى فضايى كه براى آغاز حركت و خارج شدن از محيط جاذبه زمين نياز به نيروى عظيمى دارد ولى بعد از خروج از اين محيط چنانچه به مانعى برخورد نكند بدون احتياج به نيروى محرك جديد تا ابد به سير خود ادامه مى‌دهد!.

در بعضى از آيات قرآن نيز اشاره‌اى به اين مسأله ديده مى‌شود.

در آيه ٦٢ مريم درباره بهشتيان مى‌خوانيم: وَلَهُمْ رِزْقُهُمْ فيها بُكْرَةً وَعَشِيّاً: «هر صبح و شام روزى آنها در بهشت مقرر است».

از آيات قبل از اين آيه به خوبى استفاده مى‌شود كه اين توصيف درباره بهشت آخرت است كه از آن تعبير به «جنات عدن» شده نه بهشت برزخى، حال اين سؤال پيش مى‌آيد كه مطابق آيات ديگر قرآن بهشتيان هرچه بخواهند از مواهب و روزى‌ها در هر ساعت و هر زمان براى آنها مهياست، اين چه موهبتى است كه هر صبح و شام به آنها اعطا مى‌شود؟.

مسلماً اين مواهب جديد و تازه مادى و معنوى است كه در اين دو وقت به آنها داده مى‌شود، و طبعاً به مقامات بالاترى سوق داده خواهند شد.

در اين زمينه حديث پرمعنايى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نقل شده كه مطلب را روشن مى‌سازد، مى‌فرمايد: وَ تَأْتِيهمْ طُرَفُ الهَدايا مِنَ اللَّه تعالى لِمَواقِيتِ الصّلاةِ التى كانُوا يُصَلُّونَ فيها في الدُّنْيا، تُسَلّمُ عَلَيْهِمُ المَلائِكَةُ): «هداياى نخبه و جالب از سوى خداوند بزرگ در اوقاتى كه در دنيا نماز مى‌خواندند به آنها مى‌رسد، و فرشتگان به آنها سلام و درود مى‌فرستند». [١]

[١]. تفسير روح‌المعانى، جلد ١٦، صفحه ١٠٣ و قرطبى، جلد ٦، صفحه ٤١٦٦ (ذيل آيه مورد بحث).