پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٧٨ - ٣- آيا در بهشت تكاملى هم وجود دارد؟

سؤال ديگرى كه از تعبيرات آيه برانگيخته مى‌شود اين است كه در بهشت شب و روزى وجود ندارد، و به همين دليل صبح و شامى نيست.

اين اشكال را نيز مى‌توان چنين پاسخ گفت كه بهشت گرچه دائماً كانون نور و روشنايى است، ولى اين دو نور نوسان دارد كه بانوسان و كم و زياد شدن آن بهشتيان روز و شب را تشخيص مى‌دهند، درست مانند مناطق قطبى كه شش ماه متوالى روز است ولى با كم و زياد شدن نور، روز و شب از هم تشخيص داده مى‌شود.

از آنجا كه اين دو مشكل (مشكل روزى تازه و مشكل صبح و شام) براى بسيارى از مفسّران حل نشده توجيهاتى براى اين آيه ذكر كرده‌اند كه غالباً مخالف ظاهر آيه است مانند اينكه آيه كنايه از دوام نعمت است، زيرا در ميان عرب معمول بوده كه اگر كسى غذاى صبحگاهان و شامگاهان را داشته او را غنى و بى‌نياز مى‌دانستند، يا اينكه منظور آن است كه نعمت‌هاى الهى در فواصل زمانى كه به مقدار شب و روز اين دنياست پى در پى به آنها مى‌رسد.

روشن است همه اينها مخالف ظاهر آيه است چه بهتر به اينكه نوعى شب و روز كه با تفاوت نور حاصل مى‌شود و نوعى روزى تازه كه از عنايات جديد الهى سرچشمه مى‌گيرد و از پيمودن مسير تكامل خبر مى‌دهد قائل شويم كه منطبق بر ظاهر آيه است و يا لااقل كمتر خلاف ظاهر مى‌باشد.

جالب اينكه در حديثى از پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مى‌خوانيم كه فرمود: (وَالذَّي انْزَلَ الكِتابَ عَلى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه و آله و سلم انَّ اهْلَ الجَنَّةِ لَيَزْدادونَ جَمالًا وَحَسَناً كَما يَزْدادُونَ في الدُّنْيا قَباحَةً وَ هَرَماً): «سوگند به خدايى كه قرآن را بر محمد صلى الله عليه و آله و سلم نازل كرده اهل بهشت (هر قدر زمان بر آنها مى‌گذرد) جمال و زيبائيشان بيشتر مى‌شود آن گونه كه در دنيا (با گذشت زمان) زشتى و پيرى آنها افزايش مى‌يافت»!. [١]

اين حديث نيز تكامل تدريجى بهشتيان را به خوبى آشكار مى‌سازد، گرچه تنها اشاره‌اى به جنبه‌هاى جسمانى دارد ولى مسلماً به طريق اولى جنبه‌هاى روحانى را نيز در بر مى‌گيرد.

[١]. علم اليقين، صفحه ١٠٣ (طبق نقل معاد گفتار فلسفى).