پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٦ - تعبيرات مختلف قرآن درباره دوزخ

نيز آمده است، چرا كه در اين حالت شخص شعله‌ور مى‌گردد و هيجان به او دست مى‌دهد، به شتر ديوانه، ناقه مسعوره‌ مى‌گويند. [١]

از اينكه «سعير» در آيه فوق در مقابل «جنّت» قرار گرفته، چنين استفاده مى‌شود كه آن هم يكى از نام‌هاى دوزخ است، تعبير به‌ «اصحاب السعير» در چند آيه از قرآن نيز قرينه ديگرى بر اين نامگذارى است. [٢]

ولى نمى‌توان انكار كرد كه در پاره‌اى از آيات قرآن به همان معناى وصفى به كار رفته، و اشاره به فروزندگى آتش دوزخ است.

پنجمين تعبير كه در بيست و پنج مورد در قرآن مجيد آمده است همان جحيم است، در آيه مورد بحث مى‌فرمايد: «اما كسى كه طغيان كند و زندگى دنيا را (بر آخرت) مقدم دارد جحيم جايگاه اوست» (فَامّا مَنْ طَغى وَ آثَرَ الحَياةَ الدُّنيا فَانَّ الجَحيمَ هِيَ المَأوى).

واژه‌ «جحيم» كه از تعبيرات قرآن استفاده مى‌شود يكى از نام‌هاى دوزخ است، از ماده‌ «جَحُم» به گفته مفردات به معناى «شدت بر افروختگى آتش» گرفته شده است.

در «مقاييس اللغه» نيز بر همين معنا تأكيد شده، ولى «صحاح اللغه» آن را به معنى آتش عظيم تفسير كرده كه طبعاً با شدت حرارت و التهاب همراه است.

ولى در يك مورد در قرآن مجيد اين واژه در مورد آتش‌هاى سوزان دنيا به كار رفته در آنجا كه از قول مشركان زمان ابراهيم عليه السلام نقل مى‌كند: قالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْياناً فَالْقُوهُ في الْجَحيمِ‌ «گفتند بناى مرتفعى براى او (ابراهيم) بسازيد و او را در جحيم (كانونى پر از آتش سوزان شعله‌ور) بيفنكنيد) (صافات- ٩٧).

اما اين تعبير مانع از آن نيست كه واژه مزبور از نام‌هاى جهنم بوده باشد.

در ششمين تعبير به واژه‌ «حُطَمَة» مواجه مى‌شويم كه دوبار در سوره هُمزه» تكرار شده است، ضمن‌

[١]. مقاييس، صحاح اللّغه و التحقيق و مفردات راغب.

[٢]. ملك- ١٠ و ١١- فاطر- ٦.