پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٤ - تعبيرات مختلف قرآن درباره دوزخ

در دومين آيه به يكى ديگر از نام‌هاى دوزخ برخورد مى‌كنيم و آن‌ «سقر» است، بعد از اشاره به داستان يكى از مشركان لجوج و سرسخت (وليد به مغيره) مى‌فرمايد به زودى او را وارد «سقر» مى‌كنيم، و تو نمى‌دانى سقر چيست (آتشى است كه) چيزى را (به حال خود) باقى نمى‌گذارد، و نه چيزى را رها مى‌كند، پوست تن را به كلى دگرگون مى‌سازد سَاصْليه سَقَرَ- وَ ما ادْراكَ ما سَقَرُ- لاتُبْقى وَ لا تَذَرُ- لَوّاحَةٌ لِلْبَشَرِ.

به هر حال «سقر» يكى از نام‌هاى دوزخ است كه در اصل از ماده «سَقْر» (بر وزن فقر) به معناى درگرگون شدن و ذوب شدن بر اثر تابش آفتاب گرفته شده. [١]

بعضى آن را نام يكى از طبقات وحشتناك دوزخ مى‌دانند چنانكه در حديثى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم: درّه‌اى است به نام سقر كه جايگاه متكبران است و هرگاه نفس بكشد دوزخ را مى‌سوزاند. [٢]

در صحاح اللغه آمده است كه «سقرات الشمس» به معناى شدت تابش افتاب است، «يَوْمٌ مُسَقَّرٌ» به معناى روز داغ و سوزان است.

در التحقيق آمده كه اصل اين ماده به معناى حرارت شديدى است كه رنگ اشياء يا صفات آنها را دگرگون مى‌سازد.

ولى تدريجاً اين واژه به و صورت نامى از نام‌هاى آتش دوزخ درآمده است، آتشى شديد و سوزان كه همه چيز را دگرگون مى‌سازد.

اوصافى كه در همين آيات آمده نيز شاهد اين مدّعى است، چرا كه از يكسو مى‌گويد: پوست تن را به كلّى دگرگون مى‌كند، و از سوى ديگر مى‌فرمايد: چيزى را به حال خود باقى نمى‌گذارد.

ديگر از اسامى دوزخ كه در قرآن مجيد به طور گسترده به كار رفته است «نار» است اين واژه ١٤٥ بار در قرآن مجيد آمده كه در غالب موارد به معناى آتش دوزخ است، هرچند در مواردى نيز به معناى آتش‌

[١]. مقاييس اللّغه و مفردات راغب.

[٢]. تفسير صافى ذيل آيه ٤٨ سوره قمر.