٢- و در آن روز مجرمان را همراه هم در غل و زنجير مى‌بينى (غل و زنجيرى كه دست‌ها و گردنهايشان را بهم بسته) لباسشان از قطران (ماده چسبنده بدبوى قابل اشتعال) است، و صورتهايشان را آتش مى‌پوشاند!.

تفسير و جمع‌بندى‌

در نخستين آيه به گروهى از كفّار كه پيوسته درباره پروردگار به مخاصمه و جدال مشغولند اشاره كرده، مى‌گويد: «كسانى كه كافر شدند لباس‌هايى از آتش براى آنها بريده مى‌شود» (وَالذَّينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيابٌ مِنْ نارٍ).

آيا مفهوم اين سخن آن است كه آتش از هر سوى آنها را مانند لباس احاطه مى‌كند؟ يا اينكه به راستى قطعاتى از آتش به صورت لباس براى آنها بريده و دوخته مى‌شود، ظاهر آيه معناى دوّم است.

و از آن دردناكتر اينكه «مايع سوزان و جوشان بر سر آنها مى‌ريزند» (يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُ الحَميمُ).

سپس مى‌افزايد: «اين آب سوزان در درون آنها چنان اثر مى‌كند كه «هم درونشان را ذوب مى‌كند و هم برونشان را»! (يُصْهَر بِهِ ما في بُطُونِهِمْ وَ الجُلُودُ).

«يصهر» از ماده «صَهْر» (بر وزن قَهْر) به معناى آب كردن پيه و مانند آن است، و نيز هر چيزى كه با تابش آفتاب، داغ و دگرگون شود، اطلاق مى‌گردد.

سپس از مجازات ديگر آنها خبر مى‌دهد و مى‌گويد: «براى آنها تازيانه‌ها يا گرازهايى (آتشين) است» (وَلَهُمْ مَقامِعُ مِنْ حَديدٍ).

«مقامع» جمع «مِقْمَعْ» (بر وزن منبر) گاه به معناى تازيانه، و گاه به معناى عمودى كه بر كسى مى‌كوبند، تفسير شده.

و در پايان وضع كلّى فوق‌العاده دردناك آنها را چنين ترسيم مى‌كند: «هر زمان بخواهند از دوزخ و غم و اندوه‌هاى آن خارج شوند، بلافاصله به آن باز گردانده مى‌شوند، و به آنها مى‌گويند بچشيد عذاب سوزان را»! (كُلَّما ارادُوا انْ يَخْرُجُوا مِنْها مِنْ غَمٍّ اعيدُوا فيها وَ ذُوقُوا عذابَ الحَريقِ).

بدون شك اين گونه مجازات‌هاى دردناك و حتّى كمتر از آن در دنيا باعث مرگ انسان مى‌شود، ولى ساختار وجود مجرمان در آنجا چنان است كه اين مجازات‌ها آنها را از پاى در نمى‌آورد، تا كيفر سنگين‌