پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣١٧ - منظور از درهاى جهنم چيست؟

گروه‌هايى كه وارد آنها مى‌شوند يكى از ديگرى گنهكارترند، و اعمالى كه آنها انجام مى‌داده‌اند يكى از ديگرى بدتر است، و به اين ترتيب هر سه تفسير در يك مفهوم جمع مى‌شود، و در نتيجه درهاى جهنّم در واقع پيام آور اين حقيقت است كه همان‌طور كه اعمال آدمى با هم متفاوت و اصناف مجرمان و كفّار با هم مختلفند، مجازات آنها نيز در جهان ديگر يكسان نيست و با يكديگر فرق بسيار دارد.

در دوّمين آيه كفّارى را كه با انتخاب اين راه غلط بر خود ظلم و ستم كردند مخاطب ساخته مى‌فرمايد «اكنون (در قيامت) از درهاى جهنّم وارد شويد، در حالى كه هميشه در آن خواهيد بود، و چه جاى بدى است جايگاه متكبّران»؟! (فَادْخُلُوا ابوابَ جَهَنَّمَ خالدينَ فليها فَلَبئْسَ مَثْوى المُتَكَبِرينَ).

قابل توجّه اينكه در اينجا «ابواب جهنّم» به صورت جمع ذكر شده، در حالى كه هر گروهى از يك در وارد مى‌شوند نه از درهاى متعدد (دقت كنيد).

اين تعبير ممكن است به خاطر اين باشد كه مخاطب‌ها در اين آيه جمعند، و طبعاً هنگامى كه يك جماعت مى‌خواهد وارد مكانى شود كه درهاى متعدد دارد هر گروهى از درى وارد مى‌شوند، پس مجموعاً از درهاى متعدد وارد شده‌اند.

يا اينكه هر گروه از آنان، تحت عنوان خاصّى از يكى از درها، كه ويژه آن گروه است وارد دوزخ مى‌گردند.

اين احتمال نيز وجود دارد كه مخاطبين اين آيه در طبقات پايين دوزخ قرار دارند و طبعاً بايد از درها و طبقات متعددى بگذرند تا به آنجا برسند.

به هر حال در اين آيه فقط سخن از درهاى دوزخ است، اما توضيحى درباره تعداد آنها نيست، به تعبير ديگر دوزخ همانند بعضى از زندان‌هاى وحشتناك و تو در تو است كه از بندهايى تشكيل شده، گروهى از گمراهان سرسخت كه بايد در «درك اسفل» يا «قعر جهنم» يا طبقات نزديك به آن باشند طبعاً بايد از همه اين طبقات عبور كنند.