پيام قرآن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٠٧ - ١١- خادمان و ساقيان!

خدمتگزارانى در بهشت از مؤمنان پذيرائى مى‌كنند، و از اين پذيرائى كردن غرق سرورند.

ولى با توجه به آنچه در بالا گفته شد اين احتمال ضعيف به نظر مى‌رسد و روايتى كه در اين زمينه نقل شده روايت مرسله‌اى بيش نيست.

در تعبير ديگر اشاره سربسته‌اى (به صورت فعل مجهول) به موضوع پذيرائى كنندگان بهشتى آمده، مى‌فرمايد: يُطافُ عَلَيْهِمْ بِكَاْسٍ مِنْ مَعينٍ: «در گرداگر آنها قدح‌هايى لبريز از شراب طهور گردانده مى‌شود» (صافات ٤٥).

شبيه همين معنا با تفاوتى كه نشانه تنوع پذيرائى‌هاى بهشت است در آيه ١٥ دهر آمده، مى‌فرمايد:

وَيُطافُ عَلَيْهِمْ بِآنِيَةٍ مِنْ فِضَّةٍ وَ اكْوابٍ كانَتْ قَواريرا: «و در گرداگرد آنها ظرف‌هايى از نقره و قدح‌هايى بلورين (مملو از بهترين غذاها و شراب‌هاى بهشتى) گردانده مى‌شود».

و در تعبير ديگرى در ٧١ زخرف مى‌خوانيم: يُطافُ عَلَيْهِمْ بِصحافٍ مِنْ ذَهَبٍ وَ اكْوابٍ: «در گرداگرد آنها ظرف‌هايى از طلا (پر از غذاهاى بهشتى) و جام‌هايى (پر از شراب طهور) گردانده مى‌شود».

«صِحاف» جمع «صَحْفه» به گفته زمخشرى (طبق آنچه در مصباح اللغه آمده است) ظرف مستطيل (بزرگى) است و با توجه به اينكه ماده اصلى اين واژه به معناى انبساط و مسطح شدن است به نظر مى‌رسد اشاره به ظرفى شبيه سينى باشد، و «اكواب» جمع «كوب» (بر وزن خوب) به معناى ظرف نوشيدنى است كه دسته نداشته باشد و گاه از آن تعبير به‌ «قدح» مى‌شود.

قابل توجه اينكه به گفته بعضى از مفسّران‌ «صحاف» به اصطلاح جمع «كَثْرت» است و «اكواب» جمع «قِلّت» يعنى اوّلى جمع بيشترى را مى‌رساند، اين به خاطر آن است كه تنوع غذاها و ظروف آنها هميشه از تنوع مشروبات و ظروف آنها بيشتر است‌ [١] و فصاحت قرآن ايجاب مى‌كند كه حتى چنين ريزه‌كارى‌هايى را نيز در تعبيرات خود بياورد! (دقت كنيد).

ناگفته پيداست كه اوصاف پذيرائى كنندگان گرچه در آيات اخير با صراحت بيان نشده، ولى آيات گذشته مى‌تواند آنها را تفسير كند، و نشان دهد آنها كيانند وجه اوصافى دارند؟.

[١]. تفسير «روح المعانى»، جلد ٢٥، صفحه ٩٠.