در روايات اسلامى‌ «سابقون» به اميرمؤمنان على عليه السلام كه نخستين مسلمان از جنس مردان بود، و گاه به چهار نفر «هابيل» و «مؤمن آل‌فرعون» و «حبيب نجّار» و «علي عليه السلام» تفسير شده كه هر كدام در عصر و زمان خود مصداق روشن و نمونه اتم از سبقت در ايمان و جهاد و اعمال خير بودند. [١]

قابل توجه اينكه نخستين موهبتى كه خداوند در اين آيات براى آنها قرار داده موهبت قرب به خدا است‌ (اولئكَ الْمُقَرَّبُونَ) كه از تمام نعمت‌هاى عظيم و جنات النعيم برتر و بالاتر و والاتر است.

و با اينكه‌ «جنات» (باغ‌هاى بهشت) بدون ذكر نعيم كه جمع نعمت است كافى براى اداى مقصود مى‌باشد ولى ذكر اين دو با هم تأكيد و اهميت بيشترى را در مورد نعمت‌هاى بهشت در بر دارد.

اين تعبير مى‌تواند اشاره به مطلب ديگرى نيز باشد كه باغ‌هاى بهشتى فقط كانون نعمت است، برخلاف باغ‌هاى دنيا كه اداره و نگهدارى و حفظ آن هميشه با زحمات فراوانى همراه بوده و هست، و هر زمان بيم آفت و فنا و نابودى درباره آن مى‌رود.

***

٧- هجرت و جهاد

هجرت به معناى «دورى از كانون كفر و شرك و ظلم و گناه» در بسيارى از موارد تنها راه حل مشكلات مؤمنان و نيكان و پاكان است، آنها با دور شدن از چنين محيطى خود را مى‌سازند، و جمعيت خويش را آماده مى‌كنند، و جذب نيرو مى‌نمايند، تا براى جهاد و هجوم بر سردمداران شرك و ظلم آماده‌تر گردند.

اين همان كارى بود كه مسلمانان دوبار آن را انجام دادند: «هجرت خصوصى» گروهى از مسلمين از مكه به حبشه، و هجرت عمومى مسلمانان از مكه به مدينه سر فصل جديدى در تاريخ اسلام شد.

بديهى است ترك خانه و كاشانه و بستگان و دوستان، وطن مورد علاقه، كار بسيار مشكلى است، و مشكل ديگر آماده شدن براى جهاد و هجوم بر كانون كفر و فساد، و لذا قرآن مجيد مهاجران را با صراحت به نعمت‌هاى جاودان بهشتى بشارت داده است در آيات ٢٠ تا ٢٢ توبه مى‌فرمايد: «آنها كه ايمان آوردند و هجرت كردند، و در راه خدا با اموال و جانهايشان جهاد نمودند، مقامشان نزد خدا برتر است، و آنها رستگارانند- پروردگارشان آنها را به رحمت از سوى خود و خشنودى (خويش) و باغ‌هاى‌

[١]. براى آگاهى از اين احاديث به كتاب احقاق الحق، جلد ٣، صفحه ١١٤، و جلد ١٥، صفحه ٣٤٥ به بعد و تفسير نور الثقلين، جلد ٥، صفحه ٢٠٩، حديث ١٨ و ١٩ و ٢٠ و ٢١.