مى‌دانيم در نظام ارزشى اسلام، تقوى موقعيت بسيار والايى دارد همان‌گونه كه در آيه ١٣ سوره حجرات كه به عنوان يك شعار اسلامى مشهور شده است مى‌خوانيم: انَّ اكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّه اتْقاكُمْ: گرامى‌ترين شما نزد خدا پرهيزكارترين شماست.

با اينحال جاى تعجب نيست كه در آيات فراوانى از قرآن مجيد، تقوى در حقيقت به عنوان كليد بهشت شناخته شده، و مى‌دانيم تقوى به معناى خويشتن دارى، و پرهيز از گناهان، و هرگونه تخلّف در برابر فرمان خدا و حق و عدالت است، يا به تعبير ديگر آن حالت خدا ترسى باطنى و كنترل درونى است كه انسان را از هرگونه آلودگى باز مى‌دارد، يعنى چنان مفهوم جامعى دارد كه انجام همه وظائف الهى اخلاقى انسان را فرا مى‌گيرد.

تعبير به‌ «تلك» در آغاز آيه كه اشاره به دور است در واقع اشاره‌اى است به عظمت مقام بهشت، گويى آنچنان والا است كه از دسترسى فكر و انديشه ما فراتر است.

تعبير به‌ «ارث» ممكن است اشاره به يكى از نكات زير باشد:

١- «ارث» به معناى هرگونه تمليك پايدار است، زيرا تنها ملكى كه قابل فسخ و بازگشت نيست ملكى است كه از طريق ارث به انسان مى‌رسد، بهشت براى پرهيزكاران نيز چنين است.

٢- وراثت بيش از آنكه جنبه قانونى و تشريعى داشته باشد جنبه تكوينى و طبيعى دارد كه طبق آن صفات پدران و مادران به فرزندان منتقل مى‌گردد، بنابراين منظور از تعبير به ارث در آيه فوق، وجود يك رابطه معنوى تكوينى در ميان «تقوى» و «بهشت» است.

٣- اموالى كه به ارث مى‌رسد، اموالى است كه معمولًا انسان براى آن زحمتى نكشيده، گويى نعمت‌هاى بهشتى آنچنان عظيم است كه اعمال پرهيزكاران در مقابل آن كاملًا ناچيز محسوب مى‌شود، مثل اينكه بهشت را بدون زحمت و مجاناً به آنها داده‌اند، چرا كه زحمات آنها در برابر اين نعمت بسيار كم اهميت است.

و به تعبير ديگر درست است كه اعمال انسان و تقواى او پايه استحقاق بهشت است، ولى عظمت نعمت‌هاى بهشتى چنان است كه گويى رايگان به پرهيزگاران داده مى‌شود.

اينجاست كه مى‌گوييم پاداش‌هاى الهى در عين اسحقاقى بودن جنبه تفضّلى دارد.

٤- در روايت پر معنايى از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در تفسير اين مطلب مى‌خوانيم: ما مِنْ احَدٍ الا وَلَهُ مَنْزلٌ‌