سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٣٣ - چرايي انتساب پديده ها به خداوند و ساير عوامل

لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ؛[١] خداست که جان‌ها را هنگام مرگشان مي‌گيرد و كسي را که نمرده باشد در خوابش [مي‌گيرد]. سپس آن [جان] را که حکم مرگ بر آن رفته است نگاه مي‌دارد و آن ديگر را تا سرآمدي معلوم بازمي‌فرستد.

در برخي از آيات، خداوند گرفتن جان انسان‌ها را به ملک‌الموت و فرشتگان خود نسبت مي‌دهد و مي‌فرمايد: وَهُوَ الْقَاهِرُ فَوْقَ عِبَادِهِ وَيُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذَا جَاءَ أحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لا يُفَرِّطُونَ؛[٣] «و اوست چيره بر فراز بندگان خويش و نگاهباناني بر شما مي‌فرستد، تا هنگامي‌‌که مرگِ يکي از شما فرا رسد، فرستادگان ما [جانِ] او را برگيرند؛ و آنان [در کار خود] کوتاهي نمي‌کنند».

در جاي ديگر، خداوند مرگ و اجل را به خود انسان‌ها نسبت مي‌دهد و دربارة کفار در هنگام جان دادن مي‌فرمايد:

وَالْمَلائِكَةُ بَاسِطُو أَ يْدِيهِمْ أَ خْرِجُوا أنْفُسَكُمُ الْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنْتُمْ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ وَكُنْتُمْ عَنْ آيَاتِهِ تَسْتَكْبِرُونَ؛[٤]فرشتگان درحالي‌که دست‌هاي خويش را گسترده‌اند [به آنها مي‌گويند:] جان‌هاي خود را برآريد؛ امروز [هنگام مرگتان يا وقتي‌که به برزخ و قيامت درمي‌آييد] به