سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٢٨٠ - راهكارهاي تقويت ياد خدا و استمرار آن

ازاين‌رو وقتي در خانه‌اي زندگي مي‌كند كه در آن راحت است و همسايه‌هاي خوبي نيز دارد، براي او دشوار است كه آن خانه را رها كند و در خانة ديگري ساكن شود.

طبيعت خوپذيري، خود عاملي حياتي و بسيار مؤثر براي پيشرفت انسان در كارهاست و اگر انسان از اين طبيعت بهره‌مند نبود و عادت در او پديد نمي‌آمد، كارها براي او بسيار سخت و طاقت‌فرسا مي‌شد. در حوزة شناخت، چون بسياري از آموخته‌ها براي انسان ملكه و عادت شده‌اند، سخن گفتن و آموختن براي انسان آسان‌ شده است. براي نمونه چون اذكار نماز براي ما ملكه و عادت شده‌اند، ما بدون تأمل و بي‌درنگ آن اذكار را از پي هم مي‌خوانيم؛ وگرنه كار براي ما سخت مي‌شد و وقتي بسم الله الرحمن الرحيم سورة حمد را مي‌خوانديم، بايد مدتي فكر مي‌كرديم تا ديگر آيات آن سوره به ياد ما بيايند و درنتيجه وقت بسياري صرف يادآوري واجبات و اذكار نماز مي‌شد. البته عادت و ملكه شدن انجام نماز و عبادات ديگر آفت‌هايي نيز دارد؛ چه‌بسا انسان برحسب عادت و بدون توجه نماز بخواند يا عبادات ديگر را انجام بدهد كه در‌اين‌صورت نماز و عبادت او فاقد روح و خالي از توجه به خداوند و بدون تأثير واقعي خواهد بود؛ ازاين‌رو امام صادقلَا تَنْظُرُوا إِلَى طُولِ رُكُوعِ الرَّجُلِ وَسُجُودِهِ فَإِنَّ ذَلِكَ شَيْ‏ءٌ اعْتَادَهُ فَلَوْ تَرَكَهُ اسْتَوْحَشَ لِذَلِكَ وَلَكِنِ انْظُرُوا إِلَى صِدْقِ حَدِيثِهِ وَأَدَاءِ أَمَانَتِهِ؛[١] «[براي پي‌بردن به ايمان شخص] به ركوع و سجود طولاني‌اش نگاه نكنيد. ممكن است او به اين كار عادت كرده باشد و ترك آن برايش ناراحت‌كننده و آزاردهنده باشد؛ بلكه به راست‌گويي و امانت‌داري او بنگريد».

در روايت ديگري از رسول خدا(صلى الله عليه وآله) آمده است:

بِحُسْنِ عِبَادَتِهِ، فَقالَ: أُنْظُرُوا اليَ عَقْلِهِ فَأَنَّما يُجْزيَ العِبادُ يَومَ القيِامَةِ عَليَ قَدرِ عُقُولِهِم و حُسْنُ الأَدَبِ دَليلُ عَليَ