سجاده های سلوک - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٥٢ - نقش دنيا در لغزش و انحراف انسان

نقش دنيا در لغزش و انحراف انسان

روشن شد که سه عامل، يعني لذت‌هاي دنيوي، هواي نفس و شيطان، انسان را به گناه وامي‌دارند. البته اين عوامل علت تامة انجام گناه نيستند؛ بلکه هريک علت ناقصه و جزء علت تامه به شمار مي‌آيند و جزء اخير علت تامة گناه، اراده و تصميم نهايي انسان به انجام گناه است. بااين‌حال ازآنجا‌که ما عادت داريم افعال را به فاعلي ذي‌شعور نسبت دهيم، گناهان و لغزش‌هاي خود را به خود (هواي نفس) و يا شيطان نسبت مي‌دهيم. از ديدگاه قرآن و روايات نيز نسبت دادن آنها به هريک از عوامل سه‌گانه صحيح است و ازاين‌نظر مي‌توانيم بگوييم دنيا ما را به لغزش و انحراف کشاند. اگر ما در بهشت مي‌بوديم، مرتکب گناه نمي‌شديم؛ زيرا در بهشت تزاحم و زمينه‌هاي گناه و انحراف نيست. دنياست كه سراي تزاحمات و آکنده از لذت‌ها و جاذبه‌هاي گناه و انحراف است و اين عوامل، نقشي مهم در طغيان و ارتکاب گناه دارند؛ چه اينکه در دنيا زمينة هدايت و عبادت و پرستش خداوند، و همة عناصر تکامل و تعالي انسان نيز فراهم است و اگر دنيا نمي‌بود، فرصتي براي کمال و تعالي نيز وجود نمي‌داشت.

دنيا سکة دوروست؛ ازسويي زمينة تكامل و تعالي ما را فراهم مي‌آورد و ازاين‌نظر مسجد دوستان خدا و مصلاي فرشتگان الهي و تجارت‌خانة اولياي خداست؛ جايي كه آنها به تجارتي پرسود دست مي‌زنند و در معامله با خدا و دربرابر اعمال صالح، به بهشت و رضوان الهي دست مي‌يابند؛ ازسوي ديگر، مظاهر و جلوه‌هاي دنيا عامل انحراف و لغزش از حق، و افتادن به ورطة گناه و عصيان است. پس مي‌شود گفت که دنيا انسان را فريب مي‌دهد. ازآنجا‌كه بيشتر انسان‌ها فريب دنيا و مظاهر آن را مي‌خورند، در آموزه‌هاي ديني بيش از آنکه دربارة بهره‌برداري از دنيا سخن به ميان آمده باشد و براي مثال سفارش شده باشد که از دنيا براي انجام وظايف و عبادت خدا استفاده کنيد، به انسان‌ها انذار و هشدار داده شده است که فريفتة دنيا نشوند و دنيا وسيلة انحراف و لغزش آنها نشود.